Người đàn bà uống rượu

NGƯỜI ĐÀN BÀ UỐNG RƯỢU

NHÂN VẬT

1-
Duyên

- Giai đoạn 1: Làm
y tá ở Binh trạm Trường Sơn. Tuổi 18, đẹp.
- Giai đoạn hiện tại: tuổi 45-46 lam lũ, cam chịu,
nát rượu… làm công nhân Nông trường Sao Mai.
2- Đức - Giai đoạn 1:
Trung úy chỉ huy đơn vị bộ đội ở Trường Sơn.
- Giai đoạn 2: Giám đốc Nông trường Sao Mai
3- Tùng

 

 - Gia đoạn
1: Bác sĩ, Trạm trưởng Trạm Quân y và là người yêu
Duyên.
- Giai đoạn 2: Giám đốc Bệnh viện tỉnh.
4- Hiếu Con trai bà Duyên.
5- Thủy Bạn gái Duyên – Nữ
hộ lý trưởng quân y.

6
Lệ Bạn gái Duyên -
nữ hộ lý.

7
Binh nhất Hữu -
Người lính cảm tử.

8
Một con khỉ (cách
điệu) – người bạn thân thiết của Duyên.

9
Một số lính trẻ.

10
Một số thương binh.

11
Loan Vợ ông Đức -
Giám đốc Nông trường Sao Mai.

12
Hằng Con gái ông
Đức.

13
Toàn Trợ lý Giám
đốc Nông trường Sao Mai.

14
Mẹ Hữu

15
Một số cán bộ, công
nhân Nông trường Sao Mai.

HỒI I

CẢNH  1

TẠI CỬA NHÀ BÀ DUYÊN

Một tốp thanh niên nông trường ra. Tiếng cười nói và gọi nhau í ới.

- Này chúng mày ơi! Đi về nấu cơm đi!
- Nhanh nhanh lên đi chúng mày!

Cả nhóm ngó vào nhà bà Duyên.

- Chúng mày ơi, bà Duyên này!
- Thôi, xem cái bà điên ấy làm gì? Đi khẩn trương!
- Này cái con bé này, ăn nói cho cẩn thận nhớ. Sao lại bảo bà ấy điên hở? Người đàng hoàng tử tế thì phải biết chứ, nói bà ấy điên tội nghiệp cho bà ấy.
- Mày bảo bà ấy mà không điên á? Có mà điên nặng! Này, lại tao bảo, chính hôm nọ tao còn nhìn thấy bà ấy đuổi đánh con Huyền chạy tuột cả dép đấy.
- Bà ấy không điên đâu, hôm nọ tao ngồi nói chuyện với bà ấy, bà ấy tỉnh lắm, biết lắm. Chỉ mỗi tội bà ấy hay uống rượu thôi. Trời, bà ấy lại say rượu rồi chúng mày ơi!

Tất cả ngó vào căn phòng của bà Duyên.
Một căn phòng tồi tàn với chiếc cửa gỗ ván ép nhiều màu. Một chiếc giường một cũ kỹ, phía trên là chiếc màn rách, tuột một đầu dây… góc bên kia là một chiếc chiếu cũ; một tấm chăn màu cỏ úa, ố vàng và một chiếc gối chỏng chơ…
Giữa căn phòng là một bàn thờ, khói hương. Một tấm ảnh thờ chân dung một người lính đội mũ tai bèo, tay cầm khẩu AK (tấm ảnh được cắt ra từ một tờ báo). Bà Duyên (tầm tuổi 45-46) đang ngồi chân thấp, chân cao giữa phòng và nhâm nhi uống rượu với đĩa lạc, vài quả chuối xanh. Bên cạnh là một con khỉ. Con khỉ cũng bóc lạc, bóc chuối xanh và uống rượu.

Bà Duyên: Đi tất cả đi! (Dằn mạnh chai rượu xuống bàn): Tại sao tất cả lại cứ nhìn vào nhà tôi thế? Tại sao mọi người cứ nhìn tôi thế? Trời ơi! Chẳng lẽ tôi lại không có một khoảng trời riêng nữa hay sao?
Nữ công nhân A: Thấy chưa? Đã bảo rồi mà! Bà ấy lại điên rồi chúng mày ơi!
Bà Duyên: Ai? Ai bảo tôi điên?
Nữ công nhân A: Đâu? Cháu bảo cô tỉnh đấy chứ ạ.

Tất cả nhóm thanh niên cùng đồng thanh:

“Làng ta có một bà Duyên
Suốt ngày uống rượu điên điên khùng khùng
Có con mà chẳng có chồng
Điên điên dở dở nằm không một mình”.

Tất cả cùng cười.

Tiếng người dẫn chuyện:
“Tại sao cuộc đời chị lại khổ cực như vậy? Những ngày tháng ở trong rừng, bên những nấm mồ của những người đồng đội, có bao giờ chị nghĩ là cuộc đời của mình lại có ngày như thế này không? Giá như ngày ấy chị cứ ở trong rừng bên những nấm mồ của họ, họ sẽ an ủi chị”.

Bà Duyên: Ngộ Không đấy à? Mày xót thương tao ư? ừ, cũng đúng thôi. Tao chỉ có mày là người bạn chân thành nhất mà.(Đưa chai rượu về phía Ngộ Không): Này, uống đi. Thiên hạ họ bảo tao có con mà không có chồng chứ gì? Nhầm! Nhầm đấy! Chồng tao là một người anh hùng đấy! Thiên hạ sẽ trắng mắt ra, còn con tao, nó sẽ tự hào về bố nó. Mày còn nhớ những ngày ở trong rừng không? Mày còn nhớ bố thằng Hiếu chứ? Bố thằng Hiếu…

Hiếu (con trai bà Duyên) quần ống thấp ống cao, cởi trần vắt chiếc áo trên vai, dắt chiếc xe đạp không gácđờbu ra.

Hiếu: Kìa, mẹ! Sao mẹ suốt ngày uống rượu thế?.. (Chạy lại gần bà Duyên, nhặt lên quả chuối xanh): Mà mẹ cứ uống rượu với chuối xanh thế này thì sống sao được hả mẹ?
Bà Duyên (mệt mỏi, cười): Thì mẹ không uống rượu với chuối xanh thì mẹ uống với gì? Sáu tháng nay nông trường có tiền để trả cho công nhân đâu. (Tợp rượu, méo mó cười): Mà ba tháng nay mẹ lại bị xếp lương (chép miệng) loại C nữa…
Hiếu: Thì mẹ nát rượu thế này, giám đốc không đuổi việc mẹ là còn may đấy!…
Bà Duyên (xốc quần đứng dậy, chỉ vào mặt con trai): Lại cả con nữa! Con cũng nói với mẹ thế à? (Ngước vội nhìn tấm ảnh trên bàn thờ, rồi ngó nhìn con trai ấp úng)… Cái ông giám đốc mới ông ấy quân phiệt lắm! Mẹ không có những năm phục vụ chiến trường, chắc lão ấy đuổi mẹ lâu rồi. (Chép miệng): Con người ta khi đã vinh quang rồi, người ta dễ quên những chuyện đã qua.
Hiếu (ôm đầu): Mẹ! Con đau đầu quá!
Bà Duyên (chạy lại ôm con đau xót): Con ơi!

Hai mẹ con ôm nhau. Một lát sau Hiếu đỡ đau.

Hiếu: Con hết đau rồi mẹ ạ.
Bà Duyên: Con cứ đau đầu thế này thì mẹ làm sao không uống rượu cơ chứ?
Hiếu (ôm vai mẹ): Mẹ, mẹ cứ uống rượu thế này thì con còn đau đầu nữa.
Bà Duyên: Hiếu, con không nghĩ đến bố con à?
Hiếu (bước lại gần bàn thờ): Cái hình rơm này thì có ích gì hả mẹ?
Bà Duyên (giận dữ, run người): Im ngay! Im!

Nhạc

Bà Duyên: Từ nay về sau đừng nói thế, con nhé.
Hiếu (ân hận): Vâng.
Ông Đức giám đốc đi ra.

Hiếu (ngỡ ngàng): Cháu chào chú.
Ông Đức: Bác chứ sao là chú?
Hiếu (ngượng): Thưa bác giám đốc, là tại cháu thấy bác trẻ quá.
Bà Duyên: Hỗn! Chào lại đi! Ông giám đốc nhiều tuổi rồi đấy. (Mát mẻ): Nhưng ông giám đốc một bước lên xe, hai bước cũng lên xe, cho nên ông trẻ.
Ông Đức (vỗ vào mái tóc): Tôi trẻ gì nữa, bạc nửa mái đầu rồi chị Duyên ạ.
Bà Duyên: Ông bạc tóc? Chẳng qua vì ông lắm mưu nhiều kế cho nên ông già, chứ da dẻ hồng hào thế kia, cứ đi “đảo ngói” lại mái đầu thì chỉ tầm 40 tuổi thôi.
Hiếu (gắt): Kìa mẹ!… Mấy khi bác giám đốc tới nhà, mẹ chưa mời bác ấy ngồi, chưa mời bác ấy uống nước mẹ đã xỉa xói, móc máy… lại còn giở giọng chợ búa nữa…
Bà Duyên: Thế tao không là dân chợ búa, thì là dân thị thành với ai?
Hiếu: Con xin mẹ… (Kéo ghế): Cháu mời bác ngồi…
Ông Đức: Cám ơn cháu. (Ngồi xuống ghế, nhìn Hiếu hỏi): Cháu bao nhiêu tuổi rồi?
Hiếu: Dạ, thưa bác giám đốc, cháu đã 20 rồi ạ!
Ông Đức: Cháu mới có 20 chứ sao lại đã 20! Chà, cháu trẻ quá! Bằng cái tuổi của cháu, bác và mẹ cháu đang đổ xương máu ở chiến trường đấy…
Bà Duyên: Ông vẫn còn nhớ lại năm tháng ấy cơ à? Thế mà tôi cứ nghĩ ông giám đốc đã quên nó từ lâu lắm rồi?
Ông Đức (đanh mặt lại, nhìn bà Duyên giận dữ): Tôi nói thật nhé. Tôi mà quên những năm tháng chiến tranh, tôi mà quên những người đã từng có những năm tháng làm lính ở chiến trường thì tôi đã đuổi chị ra khỏi cái nông trường này từ lâu rồi!…
Bà Duyên (lấy chai rượu trắng nút lá chuối khô và 2 cái chén đặt lên chiếc bàn bẩn, rót rượu mời): Đừng nóng! Đã đến đây rồi thì uống với tôi ngụm rượu nhạt. Tôi công nhân lính tráng, giàu nghèo gì thì ông cũng biết cả rồi. (Lật đật lấy mấy quả chuối xanh luộc): Tôi còn có cả chuối xanh nữa đấy! (Giễu cợt): Không biết ông giám đốc có biết uống rượu với chuối xanh không nhỉ?
Ông Đức (vỗ tay lên trán): Tôi cứ ngờ ngợ như gặp chị ở đâu, chứ không phải ở cái nông trường này…
Bà Duyên: Ông bây giờ thì còn nhớ được đến ai. Thôi, mời ông.
Ông Đức: Chị thông cảm. Tôi phụ trách sáu bảy trăm con người, làm sao tôi có thể nhớ hết từng người… (Đến gần bà Duyên, ngạc nhiên): Sao? Uống rượu với chuối xanh à? (Xúc động): Chuối xanh chấm với muối ớt. Món ăn chủ lực khi chiến đấu ở miền Tây Nam Bộ của chúng tôi đây. (Vẫy tay): Này, cô Duyên, tôi nói thật không biết cô có tin không. Mặc dù bây giờ đi đâu cũng lên xe xuống ngựa nhưng cứ mỗi lần nhìn thấy con sông hay dòng suối trong xanh, tôi cứ muốn lột phăng quần áo ra bơi lội cho thỏa thích. (Cười): Mà cuộc sống đời thường sao nó thanh thản đến như vậy… (Giọng chùng xuống, buồn): Còn bây giờ mình làm quan đâm ra lại buồn. Buồn vì mình không được sống thật với chính bản thân mình. Buồn vì mình phải làm những điều có khi mình không muốn thế!… Tôi nghiệm ra rằng: Hình như làm quan thì người ta không muốn đến với mình?
Bà Duyên: Ông giám đốc cứ nói thế. Được làm quan… được làm cha thiên hạ ai chả muốn. Quyền bính trong tay, muốn cho ai sống được sống, muốn cho ai chết phải chết. Quan thời nào chẳng sướng. Có chăng các ông chỉ kém vua thời xưa ở cái ngai vàng.
Ông Đức: Chị nói không đúng đâu. Khen ai, thưởng ai là phải rõ ràng chứ.
Hiếu (gắt): Mẹ, sao mẹ cứ mỉa mai thế?
Ông Đức: Cháu cứ để mẹ cháu nói. Nhiều khi rượu làm cho người ta nói thật hơn… Nào, tôi uống với chị đây. Nào! ơ… ơ…(Ông ngước mắt nhìn tấm hình trên bàn thờ): ơ… thế này là thế nào? (Đi lại gần bàn thờ ngơ ngác. Mắt trợn tròn…). (Nhạc).
Ông Đức (kêu thảng thốt): Tại sao lại như thế này? Tại sao lại có ảnh tôi trên bàn thờ nhà chị thế này? Tôi còn đang sống sờ sờ ra đây mà các người lại thờ tôi?… Tôi hiểu. Chị thù tôi, thù tôi vì tôi cắt lương của chị chứ gì? Vậy thì quá lắm! Quá lắm!(Quát to): Quá lắm!
Hiếu (cũng ngơ ngác, bất ngờ. Giọng hốt hoảng): Mẹ! Mẹ nói đi! Có thật người trên bàn thờ là ông giám đốc?…
Bà Duyên (ôm con, nước mắt lưng tròng): Con cứ bình tĩnh, bình tĩnh nghe mẹ nói. Từ khi biết nói biết cười, con luôn hỏi mẹ: Bố của con đâu? Mẹ không làm sao mà trả lời được, mẹ không muốn con phải tủi thân, không muốn các bạn cùng lớp trêu trọc con là đứa trẻ không có bố. Vì thế mà mẹ đã phải cắt hình của một người lính dũng cảm cùng với chiến công của anh ta đăng trên báo, đặt lên bàn thờ để nói với con rằng, đó là bố của con. Nhưng không ngờ, bố của con, người lính dũng cảm trên bàn thờ kia lại là ông giám đốc của mẹ ngày hôm nay. (Quay về phía ông giám đốc): Thưa ông, không phải vì ông quyền cao chức trọng, không phải để mượn cái tên và cái bóng của ông để mẹ con tôi nương nhờ, dựa dẫm… Đây chỉ là sự tình cờ và vì tình yêu của tôi với con tôi thôi, thưa ông. (Quỳ thụp xuống, vái lạy): Tôi lạy ông, mong ông tha lỗi cho tôi… Tất cả những điều tôi nói đều là sự thật!
Ông Đức (đỡ bà Duyên lên): Cô cứ bình tĩnh, cô kể cho tôi nghe. Bố đứa trẻ là ai?
Bà Duyên: Anh Đức! Anh không nhận ra tôi thật sao? (Nhạc). Anh không nhận ra một người lính anh bất chợt gặp ở Binh trạm Trường Sơn hay sao?

Nhạc mạnh hơn.

Ông Đức (sững sờ): Cô Duyên! Cô Duyên à?…


HỒI II

CẢNH 2

MỘT BINH TRẠM CỨU THƯƠNG Ở TRƯỜNG SƠN

Những mảnh vải dù, những mảnh nilông xanh căng ngăn, một tốp nữ y tá ngồi tâm sự. Bất chợt một tiếng bom nổ gần. Thủy, Lệ sợ hãi choàng ôm nhau. Rồi họ rời nhau ra.
Nhạc du dương, thanh bình
Có tiếng hát của nữ y tá A:

“Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây
Bên nắng đốt, bên mưa quay.
Em dang tay, em xòe tay
Chẳng thể nào mà xua tan mây
Chẳng thể nào mà che anh được…”.

Nữ y tá B: Thôi, thôi đi mẹ ơi! Đang bom đạn thế này, anh anh với chả em em… (Bĩu môi): Chẳng thể nào mà xua tan mây, chẳng thể nào mà che anh được… Sốt ruột!
Thủy: Chiến trường ác liệt lắm. Mày cứ để nó hát cho vui. Trong bom đạn cũng cần phải có văn nghệ, trong bom đạn cũng cần phải có tình yêu chứ?
Nữ y tá B: Nhưng mà nó hát như thế tao không ngủ được.
Nữ y tá A: Tao không hát cho mày nghe. Nếu mày không nghe mày bịt lỗ tai lại. Tao hát là hát cho các anh thương binh ở trong kia nghe kìa.
Nữ y tá B: Thế thì vào trong kia mà hát, ra đây làm cái gì?

Có tiếng khóc thút thít, rồi một y tá trẻ đi ra.
Mọi người xúm xít hỏi.

Các y tá: Kìa Út? út ơi. Em làm sao thế Út? Sao mà phải khóc? Hay đau ở đâu à?
Y tá Út (vẫn khóc): Không, không phải đau ở đâu.
Các y tá: Hay là nhớ nhà?
Y tá Út (quệt nước mắt): Không nhớ nhà.
Các y tá: Nói đi xem nào?
Y tá Út (từ từ xoay lưng lại. Mảng quần phía sau y tá Út
rách toang)

Tất cả cười vang.

Y tá Út: Dã man! Đồ độc ác! Người ta bị thế này lại còn đứng mà cười nữa (khóc).
Các y tá: Thôi, thôi nín đi út, để chị vá cho.
Y tá Út: Làm gì còn. Bom nổ ầm một cái, em nằm xuống, lúc tỉnh dậy thấy mát rượi cả mông đây này… (Cả bọn cười). Lại còn cười nữa. Cười cái gì mà cười?
Một y tá: Thôi, tí nữa chị cho cái quần của anh Khải mà mặc nhé! Nín đi.
Y tá Út:Không mặc quần ấy đâu, to tướng em mặc làm sao được.
Y tá B: Ô hay con bé này, bom đạn mà còn kén chọn à? (An ủi): Thôi, hòa bình rồi, về nhà tha hồ mà may mặc thoải mái nhé. Thôi nín đi.
Thủy (ra): Này chúng mày ơi! Có chuyện gì thế? (Nhìn Út): Sao mày lại khóc?
Y tá Út:(xoay người lại, sụt sịt): Đây này…

Tất cả lại cùng cười.

Thủy: Còn cái bên trong là may đấy, tao cứ tưởng mất nốt rồi cơ. à này, có đứa nào lấy nhầm cái áo con của tao không? (Chỉ vào từng người): Mày à? Hay là mày?…
Các y tá: Ai lấy của chị làm gì!
Thủy: Quái lạ! Hôm qua rõ ràng tao phơi ở dây còn cả cái trên cái dưới, thế mà bây giờ chỉ còn mỗi cái dưới là thế nào…
Lệ: Chị tìm lại đi. Có khi nó rơi ở dưới gốc cây. Ai lại đi lấy áo nịt vú của đàn bà bao giờ.
Lệ: Chúng mày ơi, tao nghĩ ra rồi! Chúng mày có nhớ không? Hôm qua vừa có một đơn vị lính trẻ hành quân qua đây… Không khéo có anh chàng nào lấy của nó mang đi rồi cũng nên…
Y tá B: Các anh ấy thì lấy cái đó làm gì?
Y tá A: Ừ, có thể… Tháng trước tao cũng mất một cái…

Tùng – Bác sĩ trạm trưởng mặc áo blu dài ngang ống chân, quần bộ đội xắn móng lợn… bước ra. Tất cả các cô gái sắp hàng nghiêm chỉnh đứng trước mặt Tùng.

Tùng: Này này, các cô nói chuyện gì mà như cãi nhau thế?…Không còn việc gì làm à?

Tất cả rúc rích cười.

Tùng (nghi ngờ): Này, tôi thấy các cô cười có vẻ gian lắm đấy nhé! (Lướt mắt tìm kiếm khắp hàng): Thế cô Út đâu rồi? (Nhìn thấy Út thập thò sau hàng): Này cô Út! Làm cái gì mà cứ thập thà thập thò thế hả?
Y tá Út (vẫn cố cúi người nấp): Dạ… không ạ…
Tùng (chỉ tay về phía Út): Lên trên này 3 bước!

Út luống cuống.

Các y tá giục: Lên đi em! Thủ trưởng gọi kìa.

Y tá Út tiến ra phía trước, mặt quay về phía Tùng, rồi bước 3 bước sang ngang đến trước mặt đối diện Tùng.

Tùng (càng nghi ngờ): Ô hay, kìa! Điều lệnh nội vụ để đâu mà đi như… con cua nó bò vậy hả?

Tất cả cố nín cười.

Tùng (nghiêm mặt): Nghiêm! đằng sau quay!

Y tá Út quay sau theo mệnh lệnh. Tất cả không nhịn được nữa cùng cười ồ lên.

Tùng (cố làm mặt nghiêm): Ối giời ơi!… Toang hoang cả ra thế nào mà không biết lấy cái chỉ cái kim mà khâu nó vào. Vụng ơi là vụng!
Y tá Út (bẽn lẽn): Dạ… em giấu kỹ lắm rồi nhưng mà thủ trưởng lại cứ đòi xem…
Tùng: Tôi đòi xem?

Tất cả lại cười.

Tùng: Thủy, cô giấu cái gì sau lưng đấy?
Thủy (giấu vội chiếc xilíp ra sau lưng): Báo cáo trạm trưởng, không có gì đâu ạ.
Tùng: Bước lên phía trước 3 bước!

Thủy bước lên 3 bước, tay vẫn giấu sau lưng.

Tùng: Đưa tay tôi xem!

Thủy đưa tay trái, giấu tay phải sau lưng.

Tùng: Tay kia!

Thủy đưa tay trái ra sau, chuyển thứ gì đó từ tay phải sang rồi đưa tay phải ra trước. Lệ tiến lên chỗ Thủy đứng định cầm thứ đó về cho Thủy.

Tùng (nghiêm giọng): Đồng chí Lệ! Về vị trí!
Lệ: Dạ… (bước quay trở lại hàng).
Tùng (nghiêm mặt với Thủy): Đưa hai tay đây! Hai tay cơ mà? (Thủy đành đưa tay ra phía Tùng. Tùng mắt không rời Thủy vẻ dò xét, tay cầm lấy thứ Thủy đưa và nghiêm giọng) Về chỗ!

Tùng thấy các cô gái rúc rích cười bèn đi đi lại lại nhìn dò xét từng cô một. Một lát thấy các cô nín cười, anh quay ra xòe tay nhìn thứ Thủy vừa đưa.

Tùng (giãy nảy như phải bỏng): Ối giời ơi! Cái đồ con khỉ… (Tất cả cười phá lên).

Đức- người chỉ huy đeo súng ngắn, đội mũ tai bèo cùng mấy chiến sĩ trẻ đi vào.

Các chiến sĩ: Chào các đồng chí!

Tốp y tá ùa ra đón các chiến sĩ, tiếng cười ríu rít.
Tùng (nhăn mặt nhìn các cô gái): Đi sang bên này!
Đức (dập gót giày): Tôi xin được gặp đồng chí chỉ huy của trạm.
Tùng: Vâng, tôi đây!

Đồng chí chỉ huy ngơ ngác nhìn cách ăn mặc của trạm trưởng Tùng làm Thủy, Lệ ôm miệng cười. 

Đức: Là đồng chí ạ?… Sao đồng chí ăn mặc thế kia?
Lệ (nhanh nhảu): Báo cáo thủ trưởng, thủ trưởng em đến đi ngủ cũng phải xắn quần móng lợn để đề phòng khi có bom đánh, xuống hầm cho nó nhanh ạ!
Tùng: Này, cô nói như thế là cô bảo tôi sợ chết à?
Lệ (thanh minh): Ý em có nói thế đâu ạ…
Tùng: Về chỗ!
Lệ (vùng vằng): Thì về chỗ…
Đức: Đồng chí ơi, ai mà chẳng sợ chết hả đồng chí?
Tùng: Thế đồng chí sợ chết thì đồng chí vào chiến trường làm gì?
Đức: Vấn đề là ở chỗ ấy đồng chí ạ. Chúng ta sống phải như thế nào cho đáng sống và chết phải như thế nào cho đáng chết. Mà theo tôi chọn cái sống thì vẫn hơn, phải không các đồng chí…

Tất cả cùng vỗ tay hò reo tán thưởng.

Tùng (quát): Thôi! Trời ơi, thật không ra cái thể thống gì cả. Thủ trưởng của mình nói thì cấm có bao giờ vỗ tay, thế mà người ngoài nói thì cứ vỗ tay ầm ĩ… Đúng là cái đồ khôn nhà dại chợ!
Tùng (quay sang Đức): Nhưng mà chúng ta cũng không thể sống hèn, đồng chí ạ…
Đức (tán đồng): Không thể sống hèn được. Đồng chí nói rất đúng. Vì không sống hèn, chúng ta đã vào chiến trường, nhưng đã vào đến đây rồi, chúng ta phải sống, cả dân tộc chúng ta phải sống. Phải không hả các đồng chí?

Tất cả lại cùng hò reo tán thưởng.

Tùng (khó chịu, kéo dài giọng): Ô hay!…
Đức: Thôi, chuyện sống chết tính sau. (Quay lại phía tốp lính trẻ): Các đồng chí! Đưa đồng chí Hữu vào đây!

Một chiến sĩ cầm súng AK dẫn một người lính rất trẻ ôm cây đàn ghita và một gói giấy nhỏ đi vào.
Nhóm y tá ồ lên, xuýt xoa và rúc rích cười.
Y tá A: Môi đỏ thế!
Y tá B: Da trắng thế!
Tùng (nghiêm giọng): Thôi, thôi nào….
Đức (dập gót giày): Báo cáo đồng chí. Tôi, trung úy Nguyễn Hoàng Đức xin báo cáo. Tôi có khuyết điểm là để chiến sĩ của mình lấy trộm chiếc áo con của chị em… (Quay sang Hữu): Đồng chí Hữu lại đây. Đồng chí xin lỗi đồng chí trạm trưởng, xin lỗi chị em đi.

Binh nhất Hữu đặt cây ghita xuống và lấy từ trong túi ra chiếc áo con. 

Binh nhất Hữu (ngượng ngùng): Tôi xin lỗi đồng chí trạm trưởng, xin lỗi các em. Và xin được… gửi lại các em…
Thủy: Anh ơi, anh lấy cái này để làm gì ạ?
Binh nhất Hữu (đỏ mặt): Tôi… Tôi xin lỗi. Và tôi cũng xin thú thật… là tôi chưa biết da thịt người con gái là thế nào. Tôi lấy để… trong những lúc hành quân mỏi mệt, cánh lính trẻ chúng tôi truyền tay nhau và kể chuyện về con gái cho đỡ nhớ quê,(gãi tai, xấu hổ)… Các em ơi, đây sẽ là những kỷ niệm không quên đối với đời lính chúng tôi. Nếu không, đời lính mà chỉ có chiến tranh, bom nổ, súng đạn và chết chóc thế này thì… buồn lắm.

Tất cả cùng lặng đi trong nền nhạc.

Đức (xúc động): Đây sẽ là kỷ niệm đẹp nhất của đời lính chúng tôi. Cảm ơn các đồng chí.

Duyên xuất hiện, trên tay cầm một chiếc quần con, một chiếc áo con, chị vo lại, dúi vào tay người lính và ôm hôn anh lính trẻ. Một cô gái khác cũng làm như vậy.
Đức và tốp lính trẻ ra. Các cô gái ùa theo vẫy.

Các y tá (với theo): Các anh ơi! Nhớ đến chúng em nhé!
Tùng (bực bội): Thật chẳng ra thể thống gì, chẳng ra làm sao cả. (Quay sang Duyên giận dữ): Mà tôi hỏi cô nhá, tại sao các cô lại đem cái của quý của mình đi cho thế? (Quay sang các cô khác): Tôi hỏi các cô, tại sao?
Duyên (xúc động): Thế anh không nghe thấy anh ấy vừa nói gì à?
Tùng: Nói gì?
Duyên: Các anh ấy nói đây là kỷ niệm đẹp nhất của đời các anh ấy… (Nhìn Tùng giận dữ): Mà anh lạ thật, có phải của anh đâu mà anh giữ?

Các cô gái hùa nhau đồng thanh: “Phải rồi! Không phải của ủy ban!”.

Tùng (vò đầu bứt tai): Trời ơi, thật chẳng ra sao cả! Thủ trưởng nói cứ cãi nhem nhẻm. (Chỉ vào các cô): Mà tôi nói cho các cô biết nhé, quần áo quân trang quân phục của các cô, từ cái kim đến sợi chỉ, từ quần to đến quần bé, từ áo to đến áo bé… tất cả đều là của quân nhu trang bị đấy! Thế mà hôm nay đơn vị này hành quân qua, tặng cho anh này cái bên trên, mai kia có đơn vị khác hành quân qua lại tặng cho anh kia cái bên dưới… Giời ơi, thế thì còn mà mặc hả? Thế chẳng nhẽ tôi cứ phải báo cáo Tổng cục Hậu cần là bom Mỹ đánh dữ dội quá bay hết cả các thứ của quý của các cô à?
Lệ (cong cớn): Không có các thứ ấy chị em chúng em cũng có làm sao đâu?

Cả bọn phụ họa: “Có làm sao đâu?”.

Lệ (chìa vạt áo blu trước mặt Tùng, kéo dài giọng): Này, lúc nãy em cho cả áo bên trên đấy, cũng có làm sao đâu?
Tùng (né người tránh Lệ): Cô làm cái gì thế hả?

Tất cả phụ họa: “Cũng có làm sao đâu?” (Hát to: “Cắc cùm cum, cắc cùm cum cắc cum cụp cum…” và cùng cười.)

Tùng (khó chịu, quát to): Thôi đi!
Thủy (trêu): Thủ trưởng ơi, thủ trưởng! Em biết vì làm sao rồi. (Quay về các bạn): Giá như chỉ có chúng em cho thì không sao, chúng mày nhỉ? (Rúc rích cười): Đằng này, cái Duyên nó cũng cho cơ…

Các cô gái đế vào: Ờ…

Y tá B: Nó còn ôm hôn anh ấy nữa cơ…

Tiếng các cô gái: “ờ…. Thế là thủ trưởng không chịu được, thủ trưởng ghen chứ gì?” (cười).

Y tá A: Chúng mày ơi! Muộn rồi, chúng mình ra suối tắm đi!
Tất cả: Đi! (Liếc Tùng): Để cho thủ trưởng Tùng… ôm cái Duyên một cái! (Cười ré lên và chạy ra ngoài. Duyên cũng chạy ra).
Tùng (gọi giật lại): Đồng chí Duyên! Ở lại hội ý.
Duyên (vùng vằng): Đang định đi tắm thì lại (kéo dài) hộ…ội… ý…
Tùng (lúng túng): Cô Duyên này… tức là ý tôi muốn nói là… là… (Duyên hình như không chú ý, chạy ra ngoái nhìn theo các bạn đằng xa, nhảy lên vẫy)... Ấy đấy… thủ trưởng nói mà chẳng nghe gì cả, cứ nhảy lên thế kia! Lại còn vẫy vẫy nữa chứ…(Giọng dịu lại): Tức là tôi muốn nói là… mấy hôm nay thương binh hơi nhiều nên là… (Im bặt một lát).
Tùng: Im lặng nhỉ?
Duyên (ngước nhìn bầu trời): Im lặng thế này là sắp đánh lớn rồi anh ạ.
Tùng (khẽ khàng): ở đây bom đạn, thương binh suốt ngày đêm… Thế… Duyên không nghĩ gì à?
Duyên (ngạc nhiên): Nghĩ gì hả anh?
Tùng: Ví dụ như là… tình yêu chẳng hạn.
Duyên (phì cười): Ôi! Em làm gì có thời gian mà nghĩ đến chuyện ấy.
Tùng: Thế mà tôi… trong những đêm chăm sóc các thương binh, sau những trận bom giội xuống,… tôi không thể nào ngủ được Duyên ạ. Một hình ảnh cứ hiện về, không thể nào xua đi được, Duyên ạ.
Duyên (vô tư): Hình ảnh gì thế ạ?
Tùng (lúng túng): Hình ảnh ấy… Duyên lại còn phải hỏi nữa. (Ngập ngừng): Hình ảnh ấy là Duyên đấy!
Duyên (tủm tỉm): Sao hôm nay thủ trưởng lãng mạn thế? Thủ trưởng có biết ở đây chị em người ta gọi thủ trưởng là gì không?
Tùng (ngơ ngác): Họ gọi tôi là cái gì hả Duyên?
Duyên (ngập ngừng, cười): Họ gọi anh là anh Tùng “mắm tôm” đấy!
Tùng (ngượng): Bậy nào. Đấy là công việc. Tôi là thủ trưởng một đơn vị, tôi phải đôn đốc chị em hoàn thành nhiệm vụ. Chứ ngoài ra… tôi cũng ấy… à, Duyên này. Tôi hỏi thật Duyên nhé. Tôi là thủ trưởng của đơn vị, tôi luôn sống tốt với mọi người, sống đầy nhiệt tình với anh chị em. Chẳng lẽ tất cả những điều đó không đáng để Duyên quan tâm hay sao?
Duyên: Anh hỏi thế… khó trả lời lắm. Mà… trong tình yêu còn cần nhiều thứ nữa chứ.
Tùng (vui sướng): Tôi còn biết chơi đàn, tôi biết hát nữa… và tôi còn biết làm thơ Duyên ạ.
Duyên (ngạc nhiên): Thủ trưởng cũng biết làm thơ?
Tùng: Ừ, tôi biết làm thơ. Duyên đừng coi thường tôi. Hồi ở nhà, tôi có 4 bài đăng trên Báo Nông nghiệp đấy Duyên ạ. Mấy hôm không ngủ được, tôi cứ nghĩ mãi… (ngượng ngùng, lúng túng). Tôi mới làm được một bài thơ để tặng Duyên. Tôi đọc cho Duyên nghe nhé:

“Hôm nay ở giữa chiến trường
Bom đạn ác liệt vẫn vương tơ lòng
Suốt đời anh chỉ ước mong
Mong sao nên được tấm chồng của Duyên”.

Duyên (che miệng cười):
Tùng đọc tiếp:

“Nếu không anh sẽ phát điên
Nếu không anh sẽ…”.

Duyên (phá lên cười, cắt ngang): Thủ trưởng ơi! Thế là em biết tài làm thơ của thủ trưởng rồi! (Lại ngặt nghẽo cười).
Tùng: Được không hở Duyên?
Duyên (nghiêm túc): Thưa thủ trưởng, hôm nay em cũng xin nói thật. Những ngày tháng được sống và làm việc cạnh anh, em rất cảm phục anh. Sự hy sinh tận tụy về công việc của anh… nếu chỉ như vậy (cười) em phải phong anh làm anh hùng đến hai lần đấy!

Hai nữ y tá bất ngờ xuất hiện từ phía sau. Họ lặng lẽ lén theo dõi hai người.

Tùng: Kìa, Duyên!
Duyên: Nhưng còn về tình yêu thì… xin lỗi anh, em không nghĩ đến.
Tùng (xúc động, không nén được ôm choàng lấy Duyên): Anh… anh yêu em!
Duyên (cố gỡ tay Tùng): Kìa, thủ trưởng?
Hai cô gái nghe lén (hét toáng lên): Thủ trưởng!
Tùng (ngượng nghịu, khó xử): Các cô vào đây làm gì thế hả?
Y tá (lúng túng): Dạ… dạ… Báo cáo thủ trưởng, em quay lại để gọi Duyên đi tắm ạ…
Tùng (bực): Giời ơi, đi đi! (Có tiếng máy bay gầm rú. Tùng vội chạy gọi các y tá): Có máy bay đấy! Các đồng chí chuẩn bị cấp cứu thương binh chiến trường nhé.
Từng đoàn y tá đưa thương binh vào lán cấp cứu. Tiếng Tùng chỉ huy vang lên: “Bên này!… bên kia!… Khẩn trương”.
Nhạc da diết, xúc động.
Lệ và Duyên cùng nhóm y tá sau khi cấp cứu cho thương binh ngồi nghỉ và trò chuyện.

Y tá nào đó: Ôi, tao mệt quá! Chiến trường ác liệt, hôm nay trạm mình tiếp nhận bao nhiêu là thương binh. Nhìn các anh ấy tao thương quá! Toàn là những người còn trẻ cả. Người thì mất cái chân, người thì mất cánh tay, người phải ra đi vĩnh viễn…. Họ để lại những người cha, người mẹ, người yêu ở lại những phương trời nào đó… cứ mong ngóng, đợi chờ…
Duyên (xúc động, an ủi): Chiến tranh mà. Cuộc chiến nào mà không mất mát đau thương cơ chứ. Cậu với tớ hôm nay còn ngồi nói chuyện với nhau, ngày mai biết đứa nào còn đứa nào mất?
Lệ: Ừ, nếu chúng mình chết thì cũng tiếc thật! Tao thì từ năm 17 tuổi đã xung phong vào chiến trường. Chưa có một thằng con trai nào nắm cổ tay… chưa được nụ hôn nào trên má…Vậy mà thấm thoắt đã sáu bảy năm trôi qua, suốt ngày với bom đạn, suốt ngày với vết thương…những tiếng kêu la… rên rỉ… đau đớn…
Duyên: Bao giờ cho hết chiến tranh, không biết chúng mình sẽ ra sao? Cả tuổi trẻ, chúng mình đã gửi lại ở Trường Sơn. Tuổi thanh xuân đi qua, tuổi trẻ cũng đi qua… Những cặp má hồng không còn nữa. Tóc cứ rụng dần trên những con suối rừng….(Hỏi từng người): Tao già lắm rồi phải không?
Lệ và các y tá khác: Không, mày vẫn còn đẹp lắm! Chả thế mà thủ trưởng Tùng say mê mày như điếu đổ ấy! Hôm nọ khi mày ôm hôn anh chiến sĩ trẻ, tao thấy ông ấy như phát điên!
Duyên (buồn): Thôi, nói chuyện nhan sắc làm gì. Bao nhiêu chiến sĩ đang hy sinh mất mát. Mất cả cuộc đời mà không tiếc, chúng mình tiếc làm gì chút nhan sắc mong manh ấy.

Một nhóm y tá trẻ chạy ra, cả bọn cười đùa trêu chọc nhau.
Chợt có tiếng gọi: Các đồng chí ơi! Cấp cứu thương binh!
Hai người lính khênh một thương binh ra. Tùng len vào để khám cho thương binh đó.
Tùng: Các đồng chí bình tĩnh. Các y tá lui ra.

Tùng khám xong, quay ra trầm ngâm.

Đức (lo lắng): Thưa đồng chí, tình hình đồng chí ấy có sao không?
Tùng: Tình hình rất đáng lo đấy.
Các chiến sĩ: Các đồng chí ơi, các đồng chí hãy chạy chữa cho anh ấy đi chứ!
Người lính trên cáng kêu la: “Khát… khát quá. Nước đâu.. nước đâu?”.
Duyên mang bi đông nước chạy lại định cho người chiến sĩ bị thương uống.

Tùng (vội ngăn lại): Trời! Sao cô lại dốt thế nhỉ? Thương binh mất nhiều máu, cho uống nước tức là giết người ta!

Người thương binh vẫn rên rỉ đòi uống nước. Mọi người đau xót nhưng bất lực. Người lính lại rên thảm thiết: “Mẹ ơi, con khát… khát quá…”.

Duyên (quả quyết): Tôi có cách.
Mọi người nhao lên hỏi: Cách gì đồng chí ơi?
Duyên: Cách của những người đàn bà… cách của mẹ anh ấy. (Gạt mọi người ra): Các đồng chí tránh ra đi. (Duyên đến bên người lính bị thương): Mọi người hãy quay mặt đi!

Duyên cho người lính bị thương bú như người mẹ cho con bú.
Mọi người xúc động quay mặt đi.
Người thương binh sung sướng đỡ cơn khát, miệng gọi: Mẹ ơi… mẹ ơi…
(Nhạc)
“Hà… Hà… ơi!… Em có chờ anh không? Hà ơi!”… 

Mọi người bảo nhau: Hà là tên người yêu của anh ấy đấy!

Người thương binh chồm trên cáng, vươn tay và ngã uỵch xuống sàn…
Duyên nhào tới ôm lấy người thương binh. Người thương binh quằn quại, lăn lộn trên băng ca. 

Duyên: Hà đây, Hà của anh đây! (Ôm chặt lấy người thương binh): Hà có yêu anh! Hà có chờ anh! Hà sẽ yêu anh mãi mãi… đợi anh mãi mãi. Hà đây mà…

Duyên nắm tay người thương binh đặt vào ngực mình và để cả bộ mặt ướt đẫm nước mắt áp vào mặt người thương binh).
(Bài hát)
Duyên vẫn ôm chặt người thương binh. Người thương binh vẫn cuống quít sờ nắn khắp người Duyên, miệng lắp bắp: “Hà… Hà! Hà ơi! Hà… Hà có thương anh không?”. Người lính chồm lên ôm Duyên rồi ngã ra tắt thở.

Tùng (gắt): Cô làm cái trò khỉ gì thế này? (Nắm cổ áo Duyên kéo): Đứng lên ngay!
Duyên (đứng bật dậy dang tay tát mạnh vào mặt Tùng): Anh thật ích kỷ quá! Anh hẹp hòi quá! Anh biết không, người lính này đã chết. Anh có biết không! Trước khi chết, anh ấy mơ về mẹ anh ấy. Anh ấy mơ về người yêu của anh ấy … (Giậm chân): Giời ạ! Tại sao anh lại ích kỷ, ghen ghét với cả người sắp chết hả giời? Anh không hiểu à? Đây là tình con người. (Nức nở): Tình con người đối với nhau, anh hiểu không?

Duyên lao theo chiếc cáng người thương binh được khiêng vào, miệng kêu to: “Đồng chí ơi!… đồng chí ơi!…”
(Nhạc)

Tùng (ân hận): Anh đã hiểu ra rồi. Anh xin lỗi Duyên.
Duyên: Tại sao con người lại cứ phải chiến tranh? Cứ phải đánh nhau? Chết chóc… hả anh?
Tùng: Chiến tranh là chiến tranh. Chiến tranh phải có mất mát, hy sinh. Nhưng chiến tranh để được cái gì, mất cái gì thì nó không lệ thuộc vào anh và em. Bởi vì chiến tranh phụ thuộc vào một đất nước mất hay còn, một dân tộc mất hay còn. Chúng ta chỉ là những người lính. Chúng ta phải biết hoàn thành nhiệm vụ của mình. Nhưng đồng thời chúng ta cũng là những con người. Mà con người khi còn sống, chúng ta phải yêu. (Ôm Duyên. Xoay mặt Duyên về phía anh ôm chặt, hôn nồng nhiệt. Duyên đẩy Tùng ra). Anh yêu Duyên!
Duyên (vùng ra): Anh bỏ ra!… Em không còn đầu óc đâu để nghĩ đến chuyện tình yêu được nữa. Em bị ám ảnh. Em bị đau đớn bởi những cái chết. Bây giờ em mới hiểu, trong tất cả sự mất mát thì sự mất mát về con người là sự mất mát lớn nhất.
Tùng: Đúng! (Ôm nhẹ vai Duyên): Chúng ta là những người lính, chúng ta cần phải quen với cái chết, chúng ta phải quen với bom đạn. Ngày hôm nay chúng ta còn nhưng ngày mai có thể mất… vĩnh viễn tan vào cát bụi… Thế thì vì sao? Vì sao hôm nay ta không sống hết lòng vì nhau, cho nhau tất cả hả Duyên?
Duyên: Anh nói đúng. Vậy sao anh còn ghen khi em ôm người lính ấy. Ôm anh ấy em đã giúp anh ấy vượt qua những cơn đau đớn, giúp anh ấy thanh thản trước khi nhắm mắt?
Tùng: Anh chỉ nghĩ về sự trong trắng trinh nguyên của người con gái.
Duyên: Trong trắng và trinh nguyên để làm gì khi mà con người ta không cao thượng, không có một tấm lòng, hở anh?
Tùng (bối rối): Nhưng anh muốn em là một thánh nhân, một thánh nhân em có hiểu không?
Duyên: Không! Không! Em không phải là một thánh nhân. Em là một người bình thường. Một con người thôi. Trong cuộc đời này cũng vậy. Làm gì có thánh nhân mà chỉ có những con người. Đã là những con người thì có tốt, có xấu, có yêu, có ghét… Nhưng cái cốt lõi của một con người là lòng vị tha và sự nhân ái anh ạ. Vậy mà anh, anh ích kỷ quá. Anh hẹp hòi nhỏ nhen quá! (Tức giận nói to): Tại sao một người hùng như anh, một trí thức lịch lãm như anh, sẵn sàng chết cho Tổ quốc, cho đất nước này. Vậy mà tại sao, tại sao anh không vượt qua cái tầm thường của một con người? Anh không vượt được phần con trong con người hả anh?
Tùng: Tất cả là vì anh quá yêu em. Với lại, người đàn ông khi yêu nó thế. Nó hay ghen vô cớ và mù quáng…
Duyên: Anh yêu nhưng anh ích kỷ và nhỏ mọn. Anh ghen với cả người đã chết, cho dù nó không phải là tình yêu mà chỉ là tình con người với con người…
Tùng (đau đớn đặt tay lên bờ vai Duyên): Em cứ xỉ vả anh nữa đi. Anh biết dưới con mắt của em, anh là một thằng đàn ông tồi tệ. Một thằng đàn ông bình thường. (Tức giận): Nhưng các em, một lũ trẻ. Một lũ trẻ mới lớn lên, một lũ trẻ chỉ biết đến những bài ca lên đường ra trận và màu hồng. Nhưng càng lớn lên, càng va đập với cuộc sống khắc nghiệt mà ranh giới giữa cái sống và cái chết, cái cao thượng và cái thấp hèn chỉ là một sợi tóc mỏng manh. Lúc ấy thì bọn em mới hiểu được thế nào là góc khuất của con người, em ạ!

Tiếng bom lại gào rít mỗi lúc một to….

CẢNH 3

Sân khấu là một khu rừng…
Một con suối (trên phông màn).
Vài bậc đá… để ba lô, để súng. Bên cạnh, binh nhất Hữu và mấy người lính trẻ ngồi trên bậc đá bên con suối thơ mộng…. Hữu đệm ghita bài “Bước chân trên dải Trường Sơn”. Cả hai cùng hát theo. Gần đó, Duyên, Lệ, Thủy và con khỉ nấp rình…

“Ta vượt trên triền núi cao Trường Sơn.
Đá mòn mà đôi gót không mòn.
Ta đi nhằm phương xa gió ngàn đưa chân ta về quê hương
Ta về trong gió đang dâng triều lên
Máu thấm đường ta đi lẫn mồ hôi rơi tình quê tha thiết
Ta đi theo ánh lửa từ trái tim mình
Ta đi theo ánh lửa từ trái tim mình”.

Hữu (bỗng kêu lên): Này chúng mày ơi, tự nhiên tao nhớ quê quá, nhớ cả mẹ nữa chúng mày ạ!
Một chiến sĩ (trêu): Mày thì lúc nào mà chả nhớ mẹ. Trong cơn mơ lúc nào cũng gọi mẹ. Này chúng mày, có khi trước lúc đi nhập ngũ nó phải sờ tí mẹ suốt cả đêm đấy chúng mày ạ. (Tất cả cười vang).
Hữu: Thì đã sao? Trong tất cả chúng mình đây, đứa nào khi ra trận mà chả mang hình bóng mẹ trong tim.
Các chiến sĩ đồng thanh: Ừ.
Hữu: Này, từ khi vào đây, tao đã gửi cho mẹ tao 5 lá thư rồi. Không biết mẹ tao đã nhận được chưa? (Kéo Tâm): Tâm ơi! Tao bảo đây. (Lấy từ túi áo ra một tấm ảnh ép nilông đưa cho Tâm): Nói dại nếu tao có chết, mày hãy đưa kỷ vật này tới tay mẹ tao. Nhớ nhá!
Tâm (xúc động): Tao hứa. (Rút bút ghi vào mảnh giấy đưa cho Hữu): Mà mày cũng phải hứa với tao. Nếu mày còn sống, mày cũng nhớ về thăm thầy u tao và đưa tấm ảnh này cho thầy u tao nhé. (Lấy ra một tấm ảnh gói trong chiếc khăn mùi xoa thêu đôi bướm).
Hữu (kêu lên): Trời ơi, ảnh của ai đây mà xinh thế?
Tâm: ảnh người yêu tao đấy. Cô ấy học cùng tao từ hồi phổ thông.
Hữu (xuýt xoa): Đẹp quá!
Tâm: Ngày trước khi tao lên đường, cô ấy dúi vào tay tao một chiếc khăn thêu và một tấm ảnh. Tên cô ấy là Hồng, là Hồng mày ạ.
Duyên: Các anh ơi, em cũng hứa với các anh, nếu em còn sống em sẽ về quê các anh thăm gia đình và sẽ đưa những kỷ vật này cho gia đình các anh. Thế nhưng mà tại sao, tại sao anh cứ nghĩ đến cái chết?
Hữu: Cô em ạ, nghĩ đến nó để không bao giờ sợ nó.
Tâm: Này chúng mày ơi, y như cái tật sợ ma ấy. Hồi còn ở quê, ban đêm tao không dám ra vườn… đi tè. (Cả bọn cười ồ: Thế mày tè vào đâu?). Tao thủ sẵn cái… khi nào buồn tè luôn vào đó. (Tất cả lại cười nghiêng ngả). Thế rồi vào chiến trường, hành quân xa, chôn đồng đội, cận kề với cái chết… thì lại không sợ gì hết cả. Này chúng mày, tao đã có một kinh nghiệm rằng, đã sợ cái gì thì… cứ xông vào!

Cả bọn cười vang.
Có tiếng chú quân bưu. Cả bọn ùa ra mừng rỡ. Tiếng người nọ chen người kia: “Chú ơi, có thư của con không?”.

Chú quân bưu (nghiêm giọng hô): Nghiêm! Lùi xa ra ba bước! Bố các anh các chị chứ, chưa gì đã thư của con đâu, thư của con đâu?
Cả bọn lại nhao nhao xúm lại: “Bố ơi… bố ơi! Thư của con đâu?”.

Chú quân bưu: Được rồi. Để bố phát thư cho từng đứa một. Nào, xem lá đầu tiên là của đứa nào nào (cầm lá thư đọc to): Nguyễn Đức Tâm!
Tâm (mừng quýnh): Ôi của con! Con xin. (Chộp lá thư và chạy ra ngoài khoe): Tao có thư!
Chú quân bưu (tiếp tục đọc): Lê Mậu Thắng. Thắng đâu? (Thắng chạy ra nhận thư). Thằng Lý A Sầu! Nguyễn Thị Tuyết! Nguyễn Thị Vân! (Gọi đến tên ai người đó vội chạy ra mừng rỡ). Còn lá cuối cùng xem của đứa nào đây… Nguyễn Văn Hữu!
Hữu (reo toáng lên): Của con! Thư của tao chúng mày ơi!
Chú quân bưu (trìu mến nhìn cả bọn): Gớm nhận được thư, người nào người nấy trông tươi hơn hớn! (Quay sang Tâm): Thằng Tâm! Thư của ai hả con?
Tâm (bẽn lẽn): Dạ… Bố ơi, đã lâu lắm rồi, hôm nay con mới nhận được thư của cô ấy, bố ạ.
Chú quân bưu (hồ hởi): ừ, thế trong thư nó viết gì? Viết gì mà mày vừa đọc vừa cười tủm tỉm một mình thế con?
Tâm (vô tư): Trong thư cô ấy viết… viết cho con như thế này bố này: (Định đọc, chợt xấu hổ): Mà thôi, bố hỏi làm gì. Đọc xấu hổ lắm!
Chú quân bưu (mắng yêu): Bố nhà anh! Chắc là trong thư nó lại nói rằng: Anh yêu, em mong hết chiến tranh, anh mau mau chóng chóng trở về để hai đứa mình… cùng chơi chũm chọe! (Cả bọn cười ngả vang): Cái tình yêu của các anh các chị bây giờ nó hiện đại thật, khác hẳn với cái tình yêu của bố ngày xưa!
Cả bọn lại nhao nhao: Tình yêu của bố thế nào hả bố ơi? Bố kể đi!
Chú quân bưu (ngồi xuống gốc cây, khoát tay gọi cả tốp lính trẻ lại gần): Ngồi gần lại đây bố kể cho mà nghe. Cái tình yêu của bố ngày xưa, nó vất vả la…ắm… (kéo dài giọng), nó gian khổ la..ắm… (kéo dài giọng). Hồi bố với bà ấy yêu nhau, yêu nhau hàng năm sáu tháng giời mà vẫn cấm có dám cầm tay… (cả bọn lại ồ lên) chứ không như các anh các chị bây giờ đâu. (Bĩu môi nhìn cả bọn): Vừa mới quen nhau… chưa đâu vào đâu, chân tay thì đã sờ mó lung tung cả lên. (Cả bọn lại cười) Này, chưa hết. Đấy mới là chuyện của cái tay. Chuyện cái hôn của bố mới đáng nói.
Cả bọn nhao nhao: Chuyện cái hôn của bố thế nào?
Chú quân bưu: Vất vả lắm!
Cả bọn: Vất vả như thế nào? Bố kể đi bố!
Chú quân bưu: Để bố hôn người yêu của bố một cái… là… là bố phải đấu tranh tư tưởng mất… một năm đấy!
Cả bọn (cười to hơn): Thế thì ai yêu làm cái gì?
Một cậu lính trẻ (trêu): Bố ơi! Cầm tay mà bố đấu tranh tư tưởng đến năm sáu tháng… thế rồi hôn bố lại đấu tranh tư tưởng mất đến một năm, thế còn… cái chuyện… ấy thì như thế nào? (Cả bọn cười nghiêng ngả).
Chú quân bưu (lườm yêu): Chúng mày!…

Bất ngờ có tiếng còi tập trung quân
Hai, ba chục người lính súng đạn, ba lô rầm rập chạy ra.
Trung úy Đức đeo súng ngắn bước lên trước hàng quân.
Trung úy Đức chỉ huy trung đội tập hợp thành hai hàng ngang…
Những người lính xếp thành hai hàng ngang.
Trung úy Đức chỉ huy Tổ cờ Quyết thắng làm nhiệm vụ.
Một người lính cầm cờ Quyết thắng, có hai người lính bồng súng đi theo từ cánh gà hùng dũng bước ra, đứng trước hàng quân. 

Đức: Trung đội, chỉnh đốn trang phục. Nghiêm!
Thưa các đồng chí, chúng ta chuẩn bị nhận một nhiệm vụ hết sức quan trọng. Căn cứ Tà Mốc của địch đã gây bao tội ác cho các cánh quân hành quân vào Nam của ta. Như các đồng chí đã biết, không có ngày nào là không có đồng chí, đồng đội của ta phải hy sinh vì đạn pháo địch từ căn cứ Tà Mốc. Vì thế phải tiêu diệt cứ điểm pháo binh Tà Mốc. Chỉ huy mặt trận B5 giao nhiệm vụ này cho trung đội chúng ta. Nhiệm vụ vinh quang nhưng cũng rất nặng nề. Trong trận đấu cảm tử này, đơn vị cần hai đồng chí chấp nhận hy sinh. (Một thoáng lặng đi).
Hai đồng chí sẽ ôm bom cảm tử làm hiệu lệnh tấn công cứ điểm Tà Mốc… Đồng chí nào tình nguyện?

Những tiếng hô: “Tôi!”. Và một cánh tay giơ lên. Hai… ba… rồi bốn, năm và gần chục cánh tay giơ lên. Trong số đó có Hữu và Tâm. Đức lưỡng lự, xúc động, căng thẳng… im lặng.

Đức (nhìn những người lính giơ tay, xúc động): Đồng chí Hữu!
Hữu (bước lên): Có!
Đức: Đồng chí Tâm!
Tâm (bước lên): Có!

Tâm và Hữu bước lên trước hàng quân.

Những chiến sĩ khác: Kìa đồng chí, sao lại là hai đồng chí này?
Hữu: Báo cáo, vì tôi chưa có gia đình và không vấn vương bất kỳ điều gì.
Các đồng chí khác (đau đớn): Không đúng. Cậu còn có mẹ, còn có mẹ cơ mà?
Hữu: Đúng. Nhưng trước khi vào chiến trường, mẹ tôi đã dặn tôi rằng: Con phải sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh của cha mình.
Một chiến sĩ trẻ (chạy lại chỗ Đức khẩn khoản): Đồng chí, đồng chí để tôi đi chuyến này. Đồng chí để tôi thay thằng Tâm, nó còn trẻ quá đồng chí ạ. Để tôi đi, quả bộc phá của tôi sẽ phá nát cứ điểm Tà Mốc. Tôi xin đồng chí!
Tâm: Kìa anh! Sao lại là anh? Anh còn vợ, còn con anh cơ mà? Vợ con anh đang chờ mong anh từng ngày, từng giờ. Anh cần phải sống! (Kêu to): Anh cần phải sống!
Tâm và Hữu (đứng nghiêm trước hàng quân): Báo cáo, chúng tôi đã sẵn sàng!
Đức (xúc động, bước lại bên Hữu và Tâm): Hai đồng chí nhận nhiệm vụ vinh quang này, Tổ quốc và nhân dân sẽ rất biết ơn các đồng chí. Thay mặt cho Tổ quốc, thay mặt cho nhân dân, thay mặt cho quân đội, chúng tôi xin được làm lễ truy điệu sống cho các đồng chí. (Nghẹn ngào).

Nhạc nổi lên… Hàng quân đứng xung quanh hai người lính cảm tử. Đức quấn 2 lá cờ Tổ quốc lên Hữu và Tâm.
Một loạt súng vang lên…
Mọi người đồng loạt hô:“Vĩnh biệt!” vang vọng, kéo dài…
Tất cả xúc động, nghẹn ngào.
Đức quay mặt đi và khóc.

Hữu (lại gần, ôm vai Đức): Anh ơi, sao anh lại khóc? Chúng em ra đi thanh thản lắm, như người nông dân vừa cày xong thửa ruộng của chính mình vậy.
Đức (thấm nước mắt): Thế cậu có muốn gửi gì về cho gia đình không? (Hữu móc túi lấy gói nhỏ và mẩu giấy ghi địa chỉ đưa cho Đức): Địa chỉ gia đình em đã ghi cả ở trong này. Anh hãy đưa đến tận tay mẹ em. (Chợt nghẹn lại): Anh ơi, anh hãy làm cho mẹ em bớt đau khổ anh nhé. (Nước mắt giàn giụa).
Tâm (lấy bức ảnh và chiếc khăn tay đưa cho Đức): Anh ơi, còn đây là ảnh người yêu của em. Khi nào gặp cô ấy, anh hãy nó với cô ấy rằng, trước khi hy sinh em vẫn thường gọi tên cô ấy, anh nhé!
Đức (xúc động): Mình nhớ, mình nhớ mà.
Hữu: Anh ơi, bây giờ hai chúng em muốn được ở đây, bên nhau.

Đức vào.
Đèn mờ dần rồi sáng trong một giai điệu nhạc trầm buồn.

Hữu: Tâm ơi, mày có thấy hôm nay trời đẹp không? Trên đầu chúng mình là bầu trời Trường Sơn đầy sao! (Tâm và Hữu nằm ngửa cổ ngắm sao trời).
Tâm: Hữu ơi, tao nghe có người nói hễ mỗi lần có một người chết là trên trời có một ngôi sao rụng đấy! (Bâng khuâng):Không biết ngôi sao nào là mày, ngôi sao nào là tao nhỉ?
Hữu (cười): Vớ vẩn! Này, tao hỏi thật: Mày có sợ chết không?
Tâm: Làm sao mà phải sợ?
Hữu: Thế mày không nuối tiếc gì à?
Tâm (mơ màng): Tao và cô ấy yêu nhau được hơn một năm… mà tao chưa dám hôn cô ấy một lần. (Bật dậy): Này, biết thế hôm trước khi lên đường, tao cứ ôm chặt lấy cô ấy hôn như mưa thì bây giờ có phải hay không? (Hữu cười vang): Sao mày lại cười? Thế còn mày thì sao?
Hữu (vẫn cười): Tao thanh thản hơn mày nhiều! Tao đã có mảnh tình vắt vai nào đâu. (Mắt sáng lên, vẫy Tâm lại gần): Này, hồi phổ thông, tao quen một em xinh lắm. Nhưng nhát quá, chả dám tỏ tình gì cả. Thế là bị một tay lớp trên con nhà giàu “nẫng” luôn! Chúng mình thế mà ngốc thật!
Tâm: Ừ, ngốc thật!

Cả hai cùng cười
Lệ và Duyên ra.

Hữu (ngạc nhiên): Này, hai cô ra đây làm gì hả?
Duyên (bẽn lẽn): Chúng em ra đây để chia tay các anh.

Nhạc vẫn bềnh bồng một giai điệu buồn. 

Lệ (đến bên Tâm): Anh ơi, áo anh rách rồi này. Ngồi xuống đây em vá lại cho.
Tâm: Không cần, không cần đâu. Vì đằng nào ngày mai tôi cũng không còn nữa.
Lệ (dịu dàng): Anh cứ ngồi xuống đây đi để em vá lại cho. Dù sao… dù sao thì vẫn cứ phải đàng hoàng anh ạ.

Lệ lặng lẽ vá áo.

Lệ: Anh ơi, anh tên là gì?
Người lính trẻ: Tôi là Tâm, Nguyễn Đức Tâm. Tên thầy u tôi đặt cho tôi đấy. Thầy u tôi mong cho tôi trở thành người có tâm, có đức. Thế còn cô, cô tên là gì?
Lệ: Em là Lệ. Nhật Lệ anh ạ. Bố mẹ em đã lấy tên dòng sông quê em để đặt tên cho em đấy…
Tâm: Nhật Lệ… ôi cái tên đẹp quá! ước gì không có chiến tranh, tôi sẽ đến thăm quê em. Tôi lại là kỹ sư xây dựng, tôi sẽ xây một chiếc cầu hiện đại bắc qua sông quê hương em… dòng sông Nhật Lệ…
Lệ (xúc động): Anh là kỹ sư cầu đường à?
Người lính trẻ: Không. Mới chỉ là sinh viên năm thứ hai thì tôi tình nguyện lên đường nhập ngũ. Nếu không có chiến tranh thì hai năm nữa tôi sẽ ra trường đấy.
Lệ (ôm người lính trẻ): Anh à, em thương anh quá. Anh còn trẻ lắm! Vậy mà ngày hôm nay anh lại tình nguyện hy sinh. Chẳng lẽ anh lại không để lại một chút gì cho cuộc đời này sao anh?
Tâm (đau đớn): Biết làm sao được… Chiến tranh! Chiến tranh mà!
Lệ (ôm lấy Tâm): Không! Trước khi hy sinh, anh phải để lại cho cuộc đời này một chút gì chứ? (Hôn lên mặt người lính): Anh… Hãy yêu em đi anh. Yêu em đi anh!…
Tâm (đẩy Lệ ra): Không! Em nói cái gì? Em nói cái gì vậy?
Lệ (vẫn ôm choàng lấy Tâm): Đừng nhút nhát thế anh. Hãy dũng cảm lên anh!
Tâm (bàng hoàng): Em vẫn còn trinh trắng cơ mà?
Lệ: Hãy yêu em đi anh! Đêm nay… đêm nay em là của riêng anh. Cả cánh rừng bạt ngàn này giờ đây chỉ có hai chúng ta. Nào… hãy yêu em đi… hãy yêu em đi anh! (Đèn tối, hai người ngã xuống gốc cây).

Duyên và Hữu ra

Duyên (ngả đầu vào vai Hữu): Kìa anh, anh đang nghĩ gì đấy?
Hữu: Anh có nghĩ gì đâu? Giờ đây, anh chỉ cảm thấy mùi hương hoa bưởi. Hương hoa bưởi rừng! (Hữu vừa chạy vừa reo to): Hương hoa bưởi rừng đang ngập tràn quanh chúng ta!… Hương hoa bưởi rừng! (Hôn lên mái tóc Duyên): Ôi tóc em thơm thế!
Duyên: Em gội đầu bằng lá và hoa bưởi rừng đấy anh ạ.
Hữu (ngất ngây): Hương hoa bưởi rừng… Ngày ở nhà, mẹ anh vẫn thường gội đầu bằng lá bưởi. Này, em làm anh nhớ đến mẹ anh đấy. Em ơi, một người mẹ một chữ cắn đôi cũng không biết, cả cuộc đời chỉ đi chân đất em ạ…(Cười). Không biết chiến tranh là gì, không biết chúng mình đánh nhau như thế nào… Nhưng khi đất nước có chiến tranh, Tổ quốc bảo cho con lên đường đi đánh giặc là cho con đi…
Duyên: Mẹ em cũng thế đấy.
Hữu: Mẹ chúng mình hay nhỉ? (Cả hai cùng cười): Trước lúc lên đường, mẹ dặn: Con đi con nhớ phải sống sao cho xứng đáng với cha mình. Cha anh là chiến sĩ Điện Biên mà.
Duyên: Bố anh cũng là chiến sĩ Điện Biên ư? Thế mà mẹ anh… mẹ anh vẫn sẵn sàng hiến dâng anh cho cuộc chiến này?
Hữu: Cuộc chiến này khốc liệt lắm! Dân tộc ta đã phải đổi lấy độc lập tự do bằng những cái giá rất đắt.
Duyên (ôm lấy Hữu thiết tha): Em… em sẽ giữ cho mẹ anh… giọt máu của anh… có được không?
Hữu (bàng hoàng): Kìa Duyên! Em nói thế nghĩa là thế nào?
Duyên (vẫn một mực): Hãy yêu em đi để hình ảnh của anh còn lưu giữ trên cõi đời này…
Hữu (xúc động): Duyên, em hãy bình tĩnh lại đi… Cuộc chiến này khốc liệt lắm! Nếu chúng mình có con, em sẽ khổ… nếu có một đứa con em sẽ vất vả lắm em ơi!
Duyên: Em sẽ chịu đựng được. Em sẽ chịu đựng được mà. Em yêu anh… và em muốn hình ảnh của anh được lưu giữ ở cuộc sống này! Em muốn giữ lại cho mẹ một chút gì đó… để mẹ đỡ cô quạnh. Nếu có con, em sẽ đặt tên nó là Hiếu. Thằng Hiếu! Em sẽ dạy nó để nó trở thành đứa con hiếu thảo. Nó sẽ không bao giờ được quên sự hy sinh cao cả của cha nó. Mờ sáng mai anh đã phải lên đường rồi. Anh hãy yêu em đi! Yêu em đi!..

Nhạc da diết
Duyên ghì Hữu xuống gốc cây
Đèn mờ dần…
Đèn sáng dần

Tùng (quát): Cái gì thế này?

Trạm trưởng Tùng xuất hiện. Anh rọi đèn pin.
Hai thân hình Hữu và Duyên đang quấn vào nhau.

Tùng (rút súng lên đạn): Ối giời ơi! Đẹp mặt chưa? Như thế này còn ra cái thể thống gì nữa?

Hai người buông nhau ra. Hữu định chạy. Duyên chạy lại giữ Hữu ngồi dậy. Cô ôm đầu Hữu và khóc tức tưởi.

Tùng (rọi đèn pin lại gần, rít răng): Là cô… là cô à? Cô Duyên? … Sao mà cô đốn mạt đến như vậy? (Giậm chân): Giời ơi!
Duyên (đứng lên, dang tay tát mạnh vào mặt Tùng): Anh im đi! Anh không được xúc phạm tôi!
Tùng (xốc cổ áo Hữu kéo đứng lên): Mày… Mày… Mày ra đây! Tao sẽ bắn chết mày!
Duyên (sấn tới đẩy Tùng ra khỏi Hữu): Anh không được động tới anh ấy! Anh muốn bắn thì anh bắn tôi đi, vì chính tôi, tôi đã tự nguyện hiến dâng cho anh ấy cơ mà!
Hữu: Nếu anh muốn bắn anh hãy bắn tôi! Chính tôi đã quyến rũ cô ấy.
Tâm (cùng Lệ từ ngoài vào): Nếu muốn bắn, anh hãy bắn tôi! Chính tôi đã van xin cô ấy.
Tùng (sửng sốt): Cả cậu nữa? (Ôm đầu): Hai người lính cảm tử của ngày mai à?…
Duyên: Chúng tôi đã tự nguyện hiến dâng cho các anh ấy. Vì… chúng tôi yêu thương các anh ấy.
Tùng (đau khổ): Cô Duyên ơi! Cô có biết làm như thế là hổ danh cho binh trạm hay không? Cô đã đã vi phạm kỷ luật chiến trường, vi phạm kỷ luật quân đội! Tôi sẽ kỷ luật cô!…
Lệ (bước lên): Đồng chí hãy kỷ luật cả tôi nữa!
Tùng (sững sờ): Cả cô nữa?… ối giời ơi! Như thế này thì tôi còn biết sống như thế nào đây?…

Tùng lùi lại, con khỉ lại sấn tới. Tùng vơ khẩu AK lên đạn, chĩa vào con khỉ và chĩa vào phía mọi người, hoảng loạn. Con khỉ lồng lộn, kêu chin chít, chạy quanh.

Duyên (bình tĩnh lại, tước khẩu súng trong tay Tùng, để xuống và chậm rãi nói): Vậy là anh đã biết cả rồi, anh không nên manh động mà làm gì. Ngày mai những người lính này phải hy sinh. Vì thế mà chúng tôi đã hiến dâng cho các anh ấy tất cả. Cái quý nhất của con người là mạng sống, vậy mà các anh ấy đã dám hy sinh. Vậy thì vì lẽ gì? Vì lẽ gì mà chúng tôi lại không thể hiến dâng điều quí giá nhất của người con gái cho các anh ấy? Để ngày mai, trước khi đi vào cõi vĩnh hằng, các anh ấy được làm một người đàn ông hoàn thiện… (Uất hận): Đồng chí thủ trưởng Tùng ơi, đồng chí có hiểu không? Hiểu không? (Đau khổ): Các đồng chí ơi, các đồng chí có hiểu không? (Bước về phía Tùng): Tại sao chúng ta sống mà cứ phải giữ gìn như không được sống? Sống mà phải sống giả, cứ phải gồng mình lên để được cái đạo đức giả, cái trong sáng giả thì sống mà làm gì hả các người? Bom đạn quân thù vẫn đang đổ trên đầu chúng ta, đồng chí thủ trưởng ơi, anh đừng giội bom vào đồng đội của mình nữa!… (Đau đớn, quằn quại, lồng lộn giữa những người trên sân khấu. Gào to về phía khán giả): Các người ơi!… Các người còn tình thương của con người nữa không? Các người có còn là những con người nữa khô… ông… không?…

Đèn mờ dần…
Im lặng, lắng đọng…
Nhạc dồn dập, dữ dội như bão dông…

CẢNH 4

Duyên đang ngồi cùng Lệ, Thủy và các nữ y tá trong trạm. Bỗng Duyên chạy vội ra gốc cây gục đầu như muốn ói.

Thủy: Duyên! Kìa Duyên làm sao đấy hả?
Các y tá (xúm xít): Chị làm sao thế?
Duyên (đã đỡ hơn): Không sao đâu… Không sao đâu. Hình như… Cái điều anh ấy gửi gắm trong này đã có kết quả rồi…
Thủy: Mày nói thế có nghĩa là như thế nào hả Duyên?
Duyên (kéo đầu Thủy lại gần bụng mình): Đấy, mày nghe thử đi… đấy… mày có thấy gì không? Mày có thấy gì không? (Rồi vui sướng): Một mầm sống đang sinh sôi, đang lớn dần lên trong tao đấy! Nghe thấy không?
Thủy: Duyên ơi, mày có mang rồi hả Duyên?
Duyên (xúc động, sung sướng): Ừ,… ừ… Thế là tao có rồi! Có rồi! Tao đã lưu giữ được hình ảnh của anh ấy trong cuộc sống này. Tao đã giữ được lời hứa với anh ấy…
Một y tá: Duyên ơi! Nhưng đây là chiến trường, chiến trường mày có biết không? Rồi mày, mày sẽ như thế nào? Còn đứa trẻ sẽ ra sao?
Lệ: Không sao đâu, Duyên ạ. Tất cả chúng ta sẽ làm mẹ nó. Chúng ta sẽ nuôi nó. Chẳng nhẽ tất cả chúng ta không thể bảo vệ được giọt máu cuối cùng của người lính cảm tử hay sao?
Thủy: Chúng ta sẽ chia nhau phần việc của mày, chúng tao sẽ gánh vác hộ cho. Khi nào đứa trẻ ra đời, tất cả chúng tao sẽ thay nhau chăm sóc, nuôi nấng nó.
Y tá A: Còn tao, tao sẽ lo cho nó ăn.
Y tá B: Tao, tao sẽ may cho nó bộ quần áo.
Y tá C: Tao, tao sẽ dạy nó học.
Y tá D: Chị thì chị sẽ cõng nó đi chơi khắp rừng Trường Sơn.
Tất cả: ừ, phải đấy!…

Tùng ra.

Tùng: Này, các cô.

Tùng đi đi lại nghiêm mặt nhìn từng y tá. Tùng hướng cái nhìn vào Duyên và tiến lại gần, nghiêm giọng: “Cô Duyên!”. (Tùng chìa tờ giấy cho Duyên).

Duyên (sững sờ): Trời ơi! Anh… anh đuổi tôi về hậu phương ư?
Tùng: Không còn cách nào khác. Cô phải về ngay! (Dằn giọng): Phải về ngay để thấm thía nỗi nhục của người chiến sĩ bị đuổi khỏi chiến trường!

Tùng tức giận bỏ vào.

Duyên (chạy theo giữ Tùng lại): Anh Tùng! Anh Tùng! (Nghẹn lại): Tôi van anh, van anh đấy… đừng bắt tôi phải rời khỏi đây. (Van vỉ): Thủ trưởng! Thủ trưởng đừng bắt tôi phải xa rời đồng đội…
Các y tá (xúm lại xin): Thủ trưởng! Kìa thủ trưởng!
Tùng (giận dữ quát to): Im đi! Các cô thì biết cái gì! Đây là chiến trường không thể nuôi một người bụng mang dạ chửa. (Các y tá vẫn xúm lại xin. Tùng quát lên): Thôi! Chiến trường càng không phải là cái nhà trẻ của các cô! Kỷ luật là kỷ luật!

Các y tá chạy van vỉ Tùng.

Duyên (ngăn lại): Thôi! Chúng mày không việc gì mà phải van xin nữa. (Quay sang Tùng): Thế bao giờ, bao giờ tôi phải rời khỏi đây?
Tùng (dằn giọng): Ngay bây giờ!
Duyên đau khổ, nhìn đồng đội, nhìn cảnh vật thân thuộc xung quanh, chảy nước mắt. Các bạn ùa lại ôm Duyên. Nhạc da diết.

Tùng (ôm đầu): Trời ơi! Tôi biết làm thế nào bây giờ?…

Duyên xách ba lô thất thểu đi. Dường như bước chân của chị muốn khuỵu xuống. Chú khỉ từ đâu bước ra đỡ Duyên dậy.

Tiếng người dẫn truyện trầm ấm, vang vọng: “Chị Duyên ơi! Sao cuộc đời chị lại khổ đến như vậy? Người ta đuổi chị về quê ư? Chị phải rời xa đồng đội của mình ư? Tôi sẽ làm người bạn đồng hành đưa chị về. Nào, đứng lên chị. Hãy gượng đứng lên đi. (Chú khỉ dìu Duyên cùng đi). Đường về quê xa lắm… xa lắm…xa lắm…”.

Đèn mờ dần…
Im lặng, lắng đọng…
Nhạc dồn dập, dữ dội như bão dông…

Sau cái khoảnh khắc dâng hiến thiêng liêng cho hai người lính cảm tử, Duyên và Lệ buộc phải trở về quê. Tác giả của vở kịch đã cố gắng đi tìm Lệ, nhưng cô gái trong trắng và xinh đẹp như bông hoa rừng Trường Sơn đã lẫn vào cuộc đời của nghìn nghìn những người lính sau cuộc chiến. Còn Duyên, nhân vật chính thì may thay, tác giả đã tìm và gặp được như chúng ta đã thấy ở phần đầu của vở kịch…


HỒI III

CẢNH 5

TRỞ LẠI CĂN PHÒNG CỦA BÀ DUYÊN

Căn phòng đã gọn gàng, ngăn nắp. Trên bàn thờ vẫn giữ bức ảnh ông giám đốc…
Toàn (trợ lý của ông Đức) cùng tốp công nhân nông trường xuất hiện trên tay lỉnh kỉnh xách vài chiếc túi to đựng quà… vừa gọi nhau í ới: “Nào, nào mang vào đây nào!”.

Toàn: Nào, mang hết vào đây cho tôi. Để đây (chỉ chỗ để đồ cho tốp công nhân).
Đám công nhân (xuýt xoa): Toàn đồ tốt nhá!
Toàn: Nhanh lên! Để hết đây cho tôi… Nhẹ tay nhé, toàn đồ xịn đấy. Thế, được rồi.
Công nhân A (níu tay Toàn): Bác ơi, bác cho cháu hỏi: Sao mình lại mang hết đồ nhà ông giám đốc sang nhà mụ điên thế này ạ?
Toàn (nghiêm mặt lại): Ai bảo cậu là bà ấy điên, hả?
Công nhân A (lúng túng): Cháu… cháu…
Công nhân B: Bác ơi, cháu thấy bà ấy điên nặng. Cháu thấy lúc thì bà ấy chửi, lúc thì bà ấy khóc. Mà cháu thấy bà ấy lạ lắm. Có hôm cháu thấy bà ấy còn đắp một gò đất cao,… to. Bà ấy gọi: Thủy ơi!… Lệ ơi!…
Toàn (gạt đi): Thôi!
Công nhân nữ C: Bác ơi!
Toàn: Còn chuyện gì nữa?
Công nhân nữ C: Chính mắt cháu còn nhìn thấy bà ấy còn xỉa xói, bà ấy bảo là: Ông Tùng ơi! Sao ông lại độc ác như thế? Mà bà ấy còn uống rượu với chuối xanh, mà…
Toàn: Thôi thôi… làm việc đi!… Kìa, giám đốc đến!

Ông Đức ra. Mọi người im bặt lảng ra.

Toàn: Báo cáo sếp, em đã làm xong theo ý muốn của sếp rồi đấy ạ.
Ông Đức (hài lòng): Tốt! Bây giờ tôi dặn thế này nhé: Không được tiết lộ chuyện này cho ai nhé!

Công nhân thì thào: “Chắc là bồ của sếp đấy!”.

Ông Đức: Cô ấy khái tính lắm.
Toàn: Dạ…
Ông Đức: Biết thế này là cô ấy trả lại tôi ngay…
Toàn: Sếp cứ yên tâm.
Ông Đức: Các cậu trông nom cẩn thận nhé (vào).
Tốp công nhân: Này chúng mày ơi, mau bê đồ vào… nhanh lên!

Toàn ngó theo thấy ông Đức khuất hẳn vội lấy máy điện thoại trong túi ra bấm lia lịa.

Toàn (giọng xun xoe): Chị Loan đấy ạ? Em Toàn đây mà. Em đang ở nhà người đàn bà hay uống rượu với chuối xanh, người yêu cũ của sếp ở chiến trường đấy. Dạ. Chị ơi, sếp bắt chúng em mang nhiều đồ lắm, toàn đồ xịn thôi. Sao, chị vẫn chưa tin à? Chị nghe thằng Thành nó nói nhé (đưa cho một công nhân trẻ): Này Thành!
Thành (cầm lấy điện thoại): Dạ đúng đấy chị ạ? Ông giám đốc sai bọn em mang đến đây rất nhiều đồ chị ạ, toàn đồ xịn…
Toàn (lấy lại điện thoại nói tiếp): Đấy, chị nghe thấy thằng Thành nói rồi nhé! Chị đã tin chưa? Vâng. à, này chị ơi, chị phải để bọn em đi rồi chị hãy đến nhé! Mà em xin chị đấy, chị mà để lộ ra với ông ấy là em bị mất chức, đuổi việc như chơi. Vâng, em cám ơn… (Cúp máy, quay sang đám công nhân): Này, nông trường ta sắp có bão lớn đấy! Chuồn thôi!
Đám công nhân nhao nhao: Bão đấy! Chuẩn bị chuồn thôi chúng mày ơi! (Kéo nhau vào).

Một công nhân vừa ra vừa miệng làm loa: “Tin bão khẩn cấp! Tin bão khẩn cấp! Cơn bão số 4 đang di chuyển sang nhà bà Duyên điên. Đề nghị nông trường chuẩn bị đi tránh bão… Đi nhanh lên chúng mày ơi!”.

Hằng (con ông Đức) cùng hai đứa bạn gái quần áo model, tóc vàng hoe sầm sầm vào nhà bà Duyên.

Hằng (tay chống nạnh): Chúng mày, vào đây!
Hai đứa bạn (thập thò): Có ai ở nhà không?
Hằng (đảo mắt nhìn): Đi vắng hết rồi. Vào đây! (Lôi hai đứa bạn vào): Vào! Đi vào đây! Đứng ở ngoài ấy làm gì? Không việc gì phải sợ! Giúp tao một tay!
Đứa con gái 1 (sợ sệt nhìn quanh): Tao sợ lắm!
Hằng (quát): Con kia, mày sợ cái gì? Sao lúc ở nhà mày hăng thế mà đến đây mày lại sợ à?
Đứa con gái 2 (giảng giải): Tao nói mày nghe nhé: mình phải có trách nhiệm bảo vệ hạnh phúc cho gia đình cái Hằng. Mày xem, gia đình nhà nó đang êm ấm, đùng một cái, bố nó lại vợ nọ con kia. Mà tưởng với ai chứ, hóa ra lại là cặp với cái bà điên ấy!
Đứa con gái 1 (băn khoăn): Nhưng đã biết thế nào đâu mà chúng mày cứ nói lung tung oan cả cho bác giám đốc, oan cả cho bà điên. Mà bà ấy đã khổ lắm rồi…
Hằng (tức tối): Không phải đâu, tao đã theo dõi lâu rồi. Dạo này tao thấy bố tao khác lắm. Mọi khi bố tao chiều hai mẹ con tao hết ý. Tao muốn cái gì, bố tao cũng cho. Nhưng bây giờ tao thấy bố tao không còn yêu thương hai mẹ con tao nữa… Mấy ngày hôm nay, tao theo dõi thấy bố tao đến đây. Tao nấp ở ngoài kia, tao thấy bố tao trong này với mụ Duyên uống rượu với chuối xanh… lại còn ôm mụ Duyên khóc lóc nữa chứ! (Bật khóc). Chúng mày bảo thế thì làm sao hai mẹ con tao chịu được? (Thấy hai đứa bạn lúng túng, sợ sệt): Chúng mày, không việc gì phải thế! Cứ ở đây đợi mụ ấy về, cho mụ ấy một trận rồi muốn ra sao thì ra!
Đứa con gái 2 (chợt nhìn xung quanh kêu to): Hằng ơi! Đồ đạc nhà mày ở đây kìa! (Cả ba đứa ngó từng thứ đồ, hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác): Đây nữa này!… Cả cái này nữa này?…
Hằng (tức giận): Cái đầu đĩa này, bố tao mới mua cho tao. Chúng mày đâu, ra đây! Đồ đạc nhà tao còn ở đây. Tí nữa mụ ta về đừng hòng mà chối cãi. (Quay sang hai đứa bạn): Nấp vào trong này, tí nữa mụ ấy về cho mụ ấy một trận!

Cả ba đứa nấp vào một phía sân khấu. Hiếu từ ngoài vào. Ba đứa con gái nấp trong góc lao ra túm lấy Hiếu đánh túi bụi. Hiếu kêu lên, cả bọn lùi lại.

Đứa con gái 1: ối, ối… không phải… Con trai chúng mày ạ…
Hiếu (kêu to): Sao các cô lại xông vào nhà tôi, lại trùm chăn đánh lên đầu tôi?
Hằng (vênh mặt đanh đá): Cứ đánh đấy!
Hiếu: Các cô có biết tôi đang bị đau đầu không, hả?

Cả ba đứa kéo nhau ra một góc thầm thì: “Chúng mày ơi, đây là con trai mụ điên đấy!”.

Hiếu (quát): Có mẹ chúng mày điên ấy!
Hằng (hung hăng): Điên cũng đánh!
Đứa con gái 2: Từ từ chúng mày ơi… Hằng ơi, hình như nó là anh mày, Hằng ạ. Sao tao thấy nó giống bố mày thế?
Đứa con gái 1 (phụ họa): ừ… Mắt giống nhớ, mũi giống nhớ, cả người cũng giống…

Hằng (bĩu môi cong cớn): Không bao giờ. Còn lâu! Thôi không phải nói nhiều (hất hàm bảo bọn bạn): “Múc” luôn! (Xông vào Hiếu).
Hiếu (nhìn Hằng): Tôi hiểu rồi. Cô là con ông giám đốc có phải không? Cô đến đây định đánh ghen thay cho mẹ cô à? Tôi nói cho cô biết nhé: Mẹ tôi không yêu đương gì với bố cô đâu! Không có liên quan tới bố cô đâu!
Hằng (nhếch môi): Không yêu thương gì bố tôi à? Không yêu thương gì bố tôi mà đồ đạc nhà tôi nó lại ở đây à? (Cầm từng thứ giơ lên): Thế cái này ở đâu ra? Cái này ở đâu ra?…
Hiếu (ngạc nhiên): Những thứ này ở đâu ra thế này?
Hằng (bĩu môi): Vờ… giả vờ! Không yêu thương gì mà đồ đạc nhà tôi nó có chân nó đi đến đây chắc?

Bà Duyên đi vào nhìn cả bọn rồi lặng lẽ ngồi xuống. 

Bà Duyên (nhìn mấy đứa con gái): Mấy cô này đến đây có việc gì?
Hiếu (lại gần mẹ): Mẹ ơi, (chỉ tay về phía Hằng): Cô bé kia là con gái bác giám đốc đấy. Cô ấy tưởng mẹ là người yêu ông giám đốc nên đến đây định đánh mẹ đấy mẹ ạ.
Hằng (căm tức): Không phải là tưởng. Tôi đến đây để đòi hạnh phúc cho mẹ tôi. Tôi không cho phép ai động chạm đến nó…
Đứa con gái 2: Bà hãy xem tất cả những thứ mà ông giám đốc mang đến đây này…
Bà Duyên (sửng sốt): Hiếu! Tại sao lại như thế này?
Hiếu: Con cũng không hiểu mẹ ạ…
Hằng: Để tôi nói cho mà biết nhé. Tất cả những thứ đồ đạc này là của gia đình tôi, đó là mồ hôi nước mắt của bố mẹ tôi. Không dễ gì mà người khác chiếm đoạt đâu! (Xỉa xói vào mặt bà Duyên): Mà tôi cũng nói cho bà biết, bà đừng có mà dan díu với bố tôi nữa!
Đứa con gái 2 (xông ra): Gia đình nhà nó đang yên ấm bà đừng có xía vào! Bà làm thế là mất đạo đức đấy, bà biết không?
Bà Duyên (lặng người một lát): Tôi dan díu với bố cô thì cô làm gì hả?
Hằng (thách thức): Tôi sẽ không để cho bà yên đâu!
Bà Duyên (nhìn từng đứa): Năm nay các cô bao nhiêu tuổi rồi?
Hằng (vênh mặt): Sắp đủ tuổi bầu cử rồi!
Bà Duyên (trầm ngâm): Khi bằng tuổi các cô, tôi đã ở Trường Sơn rồi. Bom đạn của kẻ thù trút xuống đầy trời… Máu xương của đồng đội chồng chất… Ai đã từng ở Trường Sơn rồi thì không có gì làm cho người ta sợ hãi được nữa đâu! Về đi! Đi về đi! (Nói rồi bà đứng lên cầm từng thứ đồ ném trả): Đi đi! Đi tất cả đi!

Ông Đức ra.

Ông Đức (ngạc nhiên nhìn Hằng và mấy đứa bạn): Con đến đây làm gì?
Hằng (chua chát): Con đến đây để đòi những thứ mà bố mang cho người ta đấy bố ạ!
Ông Đức (hất hàm): Thế mấy đứa kia?
Đứa con gái 2: Dạ… cháu đi theo để bảo vệ Hằng ạ. Dạ… chúng nó rủ cháu mới đi ạ.
Ông Đức (lại gần Hằng): Ai xui con làm việc này?
Hằng (mếu máo): Không ai xui đâu bố ạ. Con nghĩ mình phải có trách nhiệm bảo vệ hạnh phúc cho mẹ con. Mà bố… Dạo này bố làm sao ý?… ở nhà bố muốn cái gì cũng được. Mẹ con chiều bố hết mức… thế mà… (nức nở): Bố! Bố không yêu thương mẹ con con nữa rồi! Bố phản bội, phản bội mẹ con con!
Ông Đức (giận dữ): Im đi! (Lại gần ôm vai Hằng): Con còn bé, con chưa hiểu chuyện người lớn đâu. Bố sẽ giải thích với con sau. (Quay sang mấy đứa bạn Hằng): Mấy đứa kia đi về! (Chỉ các đồ đạc): Còn các thứ này cứ để đấy cho tôi!
Hằng (vẫn ấm ức): Chúng mày mang hết về!
Ông Đức (nổi giận quát): Để lại chỗ cũ! Cút!

Hằng khóc, cùng lũ bạn lủi thủi đi vào. Nhạc.

Ông Đức (ôm vai Hiếu): Cháu…
Hiếu (trách móc): Sao bác lại đem những thứ này đến nhà cháu nhiều thế?
Ông Đức: Bác đi hội nghị người ta tặng bác đấy mà.
Hiếu: Nhưng bao lâu nay gia đình cháu không có những thứ này có sao đâu?
Ông Đức: Thì bây giờ có.
Hiếu: Mẹ con cháu đã khổ nhiều rồi. Cháu không muốn gia đình bác làm khổ thêm mẹ cháu nữa.
Ông Đức: Bác phải có trách nhiệm với mẹ con cháu. Nhưng cho bác hỏi, tại sao cháu lại bỏ học?
Hiếu (rưng rưng): Tại mẹ cháu vất vả quá. Cháu thôi học ở nhà đỡ đần cho mẹ cháu. Mà cháu học cũng không vào… Mỗi lần ngồi trong lớp, đầu cháu cứ đau như búa bổ… (Đau đớn): Mà bác biết không, bạn bè cháu bảo cháu không có bố!
Ông Đức: Hiếu! Cháu sẽ có bố mà, cháu sẽ có bố mà…
Bà Duyên: Hiếu! (Quay sang ông Đức): Còn ông nữa, ông cũng về đi chứ! Ông đã chứng kiến nỗi nhục của tôi rồi. (Rót rượu uống và gọi): Ngộ Không đâu? Uống rượu này!
Ông Đức (chạy lại ngăn bà Duyên uống): Cô Duyên! Cô có còn là người lính nữa không?
Bà Duyên: Tôi vẫn là một người lính chứ!
Ông Đức (giận dữ): Thế thì tại sao cô cứ uống như thế này? Cô có còn bản chất của người lính không?
Bà Duyên (đứng phắt dậy): Còn chứ! Bản chất một người lính là biết chịu đựng mọi thiệt thòi mất mát của cuộc đời này. Và tôi, tôi vẫn đang chịu đựng đấy chứ! Nhưng không hiểu sao cuộc đời này lại cứ ghét bỏ tôi đến vậy? Bây giờ họ đổ cho tôi cái tội sa đọa. Còn ngày xưa ở Trường Sơn, họ đổ cho tôi chửa hoang rồi đuổi về hậu phương!… Lúc ấy anh ra trận, anh không biết… Tôi… tôi đã có con với người lính cảm tử của anh…
Ông Đức (sửng sốt): Sao? Cô có con với thằng Hữu à?… (Xúc động quay sang ôm Hiếu): Hiếu, lại đây bác bảo. (Ông Đức và Hiếu cùng đến trước bàn thờ): Bố cháu là một người anh hùng. Một người anh hùng thực sự!
Hiếu (bàng hoàng): Có thực thế không bác? Thế mà bao lâu nay… thế mà bao lâu nay mẹ cháu giấu cháu bác ạ…
Ông Đức (nhắc lại): Một người anh hùng cháu ạ!

Từ ngoài, Hằng lôi tay bà Loan -một người phụ nữ trung tuổi, ăn vận sang trọng ra.

Hằng (kéo tay mẹ): Mẹ, mẹ nhanh lên! Mẹ vào đây! (Người phụ nữ vào hẳn, sửng sốt nhìn ông Đức, nhìn bà Duyên, nhìn Hiếu): Mẹ nhìn đi. Nhìn kỹ vào. Đẹp mặt chưa?
Bà Loan (cố bình tĩnh): Bình tĩnh đi con, đây là chuyện người lớn, để mẹ tự giải quyết. (Nhìn tất cả rồi đến gần bà Duyên, giọng lạnh): Chào cô. Thưa cô, tôi không cần giới thiệu thì cô cũng đã biết, tôi là vợ ông Đức. Tôi có nghe thấy dư luận xôn xao về mối quan hệ giữa chồng tôi với cô. Tôi không tin… Nhưng bây giờ thì tôi đã nhìn thấy tất cả…
Ông Đức (cắt ngang): Mình ơi…
Bà Loan (nghiêm giọng): Chưa đến lượt ông! (Với bà Duyên): Xin lỗi cô, thưa cô, cô có thể trả lời câu hỏi vừa rồi của tôi có được không?
Bà Duyên (vẫn ngồi uống rượu bình thản): Không. Tôi không có điều gì phải trả lời bà cả!
Hằng (cong cớn): ấm họng rồi thì còn nói gì được nữa!
Bà Duyên: Mà tôi đã bảo mang tất cả những thứ đồ này đi rồi cơ mà?
Bà Loan: Không. Tất cả những thứ này không quan trọng. Thậm chí cả tiền bạc nữa, tôi đâu có tiếc. Tôi chỉ tiếc cái con người mà bao nhiêu năm nay đầu gối tay ấp với tôi, bây giờ phản bội tôi, lừa dối tôi,…(đau đớn) hạ nhục tôi nữa chứ! Còn cả cương vị lãnh đạo của ông nữa chứ? (Căm giận và lạnh lùng nhìn Hiếu rồi hỏi bà Duyên): Thưa cô, đây có phải là đứa con riêng của chồng tôi với cô không?
Bà Duyên (bật cười): Bà nhầm rồi, nhầm rồi!
Bà Loan: Cô đừng chối cãi. Tôi không hẹp hòi đến mức xua đuổi cô đâu. Cô cứ nói thật với tôi, nếu quả thật nó đúng là con của ông ấy với cô, tôi sẵn sàng đón nó về nuôi, cho nó học hành tử tế như con Hằng nhà tôi ấy. Còn cô… cần thiết cô có thể ở với ông ấy được mà… (Gọi Hiếu): Hiếu, cháu vào đây bác bảo. Cháu đứng lên ra đây bác bảo. (Hiếu lại gần. Bà Loan ôm vai Hiếu và nhìn Hiếu độ lượng): Thế bố cháu đã nhận cháu là con chưa?
Hiếu (xúc động lại gần bàn thờ): Đây, bố tôi đây. Bố tôi là một người anh hùng! (Nức nở khóc): Bố ơi, sao bố lại để mẹ con con khổ thế này hả bố? Bố ơi!…
Ông Đức (khẩn khoản): Cô Duyên ơi, cô Duyên. Cô nói ra sự thực, cô nói ra sự thực đi cô!

Bà Duyên đau đớn móc túi đưa cho ông Đức một mảnh giấy.
Ông Đức đọc và thảng thốt kêu to: “Trời ơi! Thằng Hiếu bị nhiễm chất độc da cam à?”.


Tất cả bàng hoàng lặng đi. Ông Đức đau đớn đi từng bước về phía bàn thờ khóc: “Hữu ơi! Cái đêm chia tay ấy một “Trận mưa chất độc da cam” mà… Hữu ơi! Em đã gửi lại cuộc đời một giọt máu mà giọt máu ấy cũng không hoàn thiện… Hữu ơi!….” (nhạc buồn).

Bà Loan (xúc động đến bên bà Duyên): Bây giờ tôi đã hiểu ra tất cả mọi chuyện. Tôi… tôi thành thật xin lỗi cô và xin cô cho tôi một chút trách nhiệm với cháu Hiếu có được không?
Ông Đức (xúc động): Cô Duyên, cô thấy tôi nói có đúng không? Cuộc đời còn có nhiều người tốt lắm mà…

Tiếng xôn xao ngoài cửa rồi một người đàn ông đứng tuổi cùng một bà cụ từ ngoài bước ra. Đó chính là Tùng, người trạm trưởng của Duyên những năm ở Trường Sơn.

Ông Tùng: Xin chào tất cả mọi người! (Ngỡ ngàng): Anh Đức!
Ông Đức (sững sờ): Đồng chí trạm trưởng!
Ông Tùng: Anh Đức! Có phải anh Đức chỉ huy trận đánh Tà Mốc không?
Ông Đức (chạy lại ôm Tùng): Tôi đây… Anh có khỏe không? Bây giờ anh làm gì, ở đâu?
Ông Tùng: Tôi vẫn khỏe lắm! Sau chiến tranh, tôi chuyển ngành, bây giờ tôi làm giám đốc một bệnh viện của tỉnh anh ạ. Thế còn anh?
Ông Đức : Tôi làm giám đốc nông trường. (Chỉ tay về phía bà Duyên): Anh có nhận ra ai đây không?
Ông Tùng (xúc động): Tôi đã nhận ra từ lâu rồi. Chính vì thế hôm nay tôi mới đến đây, nhưng không ngờ lại gặp anh ở đây. Hóa ra cái bất ngờ… (Đến gần bà Duyên nãy giờ vẫn bàng hoàng xúc động): Duyên! (nhận): Hôm nay anh đến để nói rằng, em hãy tha lỗi cho anh. Ngày ấy anh hẹp hòi, ích kỷ… Anh ghen với người đã chết… nhưng tất cả đều vì tình yêu của anh đối với em, Duyên ạ. Duyên ơi, hãy thứ lỗi cho anh, vì đó là những sai lầm của tuổi trẻ mà!…
Bà Duyên: Chính vì vậy tôi mới bất hạnh như thế này. Tôi đi đến đâu người ta cũng bảo tôi là đồ chửa hoang, đồ bỏ đi… Người ta hành hạ thể xác, tâm hồn tôi, bôi nhọ tôi… Mọi người… cả anh nữa!…
Ông Tùng (cầm tay Duyên năn nỉ): Kìa Duyên! Tha thứ cho anh mà. Hồi đó chúng mình còn trẻ quá!…
Bà Duyên: Đứa con của người lính cảm tử năm ấy nó cũng bị lây nỗi khổ đau, đắng cay (khóc)…

Ông Tùng tới cửa dắt một bà cụ từ nãy đến giờ đứng ở phía ngoài: “Bà, bà vào đây!”. Mọi người sửng sốt ngạc nhiên nhìn bà cụ.

Ông Tùng: Duyên ơi… Đây là mẹ của Duyên đấy! Mẹ của người lính năm xưa mà em đã từng yêu… (Xúc động nghẹn ngào): Hôm nay anh mang mẹ tới đây, anh chuộc lỗi với em… và mang hạnh phúc tới cho em…

Bà Duyên bật khóc: “Mẹ ơi!” và chạy lại ôm bà mẹ. Tất cả cùng khóc.

Bà Duyên (dìu mẹ lại gần bàn thờ, nức nở): Anh Hữu ơi! Thế là anh được gặp mẹ rồi…. (ôm mẹ): Mẹ ơi con dâu của mẹ đây…
Mẹ Hữu (vuốt tóc bà Duyên): Mẹ thương con, mẹ thương cả thằng Hữu… (Mắt đỏ hoe nhìn xung quanh): Cháu nội của mẹ đâu? Nó tên là gì hả con?
Bà Duyên (gọi Hiếu): Hiếu ơi! (Hiếu chạy ra với mẹ và bà. Bà Duyên ôm cả mẹ và Hiếu nghẹn ngào): Bà nội của con đây này, bà nội của con đây!
Hiếu (bàng hoàng): Là bà của con ư?
Bà Duyên (xúc động): Phải…
Hiếu (sung sướng ôm bà): Bà ơi!…Bà ơi!… (khóc).
Ông Tùng: Duyên ơi, tôi đã xác định lại cho cháu rồi. Cháu không bị nhiễm chất độc da cam như người ta chẩn đoán nhầm. Cháu chỉ bị đau đầu thôi, Duyên ạ.
Bà Duyên (ôm con khóc trong sung sướng): Hiếu ơi, thật thế không con?…
Hiếu: Đúng đấy mẹ ạ. Bác sĩ Tùng đã kết luận cho con rồi.
Bà Duyên: Thật thế hả con? Trời ơi, con!…
Ông Đức: Hiếu ơi, Hiếu! Lại đây! (Lại ôm Hiếu): Thì ra bấy lâu nay, cháu đau đầu không phải vì chất độc da cam… mà là vì thiếu bố đúng không?… Bố đây… mẹ con đây, em con đây mà…

Bà Loan và Hằng cũng lại gần xúc động ôm Hiếu.

Ông Đức (với bà Duyên): Chị Duyên ơi, chị Duyên! Tôi nói có sai đâu. Cuộc đời còn nhiều người tốt lắm! Tất cả chúng tôi bên cạnh mẹ con chị… (xúc động) và cái chính là những linh hồn đồng đội lúc nào cũng ở bên cạnh mẹ con chị mà! Chị Duyên! (Lại ôm Duyên).

Tất cả mọi người đến bên hai mẹ con Duyên trong tiếng nhạc da diết của bài hát.

MÀN

Hữu Ước
“Cả cuộc đời tôi chỉ làm báo và viết văn. Tôi không phấn đấu một cái gì khác ngoài việc làm tờ báo CAND - ANTG và VNCA cho tốt. Đấy là với tư cách một Tổng biên tập. Còn với tư cách con người thì tôi muốn cuộc sống có ý nghĩa và bình an.”